سرویس شهرستان ها: دبیر ستاد ملی مدیریت پدیده گرد و غبار با اشاره به نابودی ۶۵درصدی تالابهای کشور، گفت: تالابهایی که زمانی مانعی در برابر گرد و غبار بودند، اکنون خود به کانونهای تولید آن تبدیل شدهاند.
علی طهماسبی درهمایش ملی راهبردهای تبیین پایداری اکوسیستم دریاچه نمک و کنترل گرد و غبار در قم، عوامل انسانی را محرک اصلی این فاجعه دانست و افزود: از بین رفتن پوشش گیاهی طی دههها، چرای بیرویه دام، تخریب خاک و مدیریت ناکارآمد آب در کنار تغییرات اقلیمی، بیابانزایی را سرعت بخشیده است؛ حتی ۵ میلیون هکتار از زمینهای کشاورزی اکنون غبارخیز
شدهاند.
وی راه برونرفت از این بحران را در ۲گام اصلی دانست و گفت: نخست باید اشتباهات گذشته نظیر سدسازیهای غیرکارشناسی، حفر چاههای غیرمجاز و طرح های معدنی مخرب را متوقف کنیم. دوم این که با احیای پوشش گیاهی و بازگرداندن حقابههای طبیعی، اکوسیستم را به تعادل پیشین نزدیک کنیم.
به گزارش ایرنا، طهماسبی تأکید کرد: اگر امروز اقدام نکنیم، فردا برای نجات تهران و قم از زیر خروارها خاک، دیر خواهد بود.
خطر تبدیل دریاچه نمک به کانون غبارخیز کشور
دبیر ستاد ملی مدیریت پدیده گرد و غبار در بخش دیگری از سخنانش نسبت به تشدید بحران و خطر تبدیل دریاچه نمک به کانون غبارخیز کشور هشدار داد و گفت: وضع منطقه سراجه در مجاورت دریاچه نمک به مرحله بحرانی رسیده است و بر همین اساس هر تصمیم نادرست در مدیریت این دریاچه میتواند ۲۰میلیون نفر از جمعیت کشور را در معرض توفانهای گرد و غبار قرار دهد.
طهماسبی با اشاره به ضرورت اتخاذ رویکردی متعادل در مدیریت دریاچه نمک اظهار داشت: هر اقدام در این حوزه باید ۲ شرط اصلی داشته باشد؛ نخست، ارزیابی دقیق پیامدهای اکولوژیک و دوم، جلوگیری از هرگونه تغییرات مخربی که امکان مقابله مؤثر با گرد و غبار را
سلب کند.
وی ادامه داد: در گذشته، گرد و غبار فقط چند روستای محدود را تحت تأثیر قرار میداد، اما اکنون کلانشهرهایی نظیر تهران، اصفهان و اهواز هم به کانونهای بحران بدل شدهاند .
طهماسبی سپس با هشدار نسبت به اجرای طرحهایی نظیر استحصال نمک و عناصر معدنی از دریاچه نمک، گفت: گرچه این دریاچه اکنون منشأ اصلی گرد و غبار نیست، اما بهرهبرداری غیراصولی از آن میتواند تعادل اکوسیستم را به هم زند و آن را به یکی از خطرناکترین کانونهای غبارخیز کشور بدل کند.
وی تجربه ناموفق کشورهایی مانند آمریکا در بهرهبرداری از منابع طبیعی را یک درس عبرت دانست و افزود: تخریب دریاچه «اُونز» در کالیفرنیا به دلیل استخراج بیرویه، نمونه آشکاری از پیامدهای مدیریت نادرست است.
دبیر ستاد ملی گرد و غبار، منشأ اصلی گرد و غبار در استان قم را «داخلی» دانست و گفت: قطع حقابه های طبیعی و مدیریت نادرست منابع آبی، بیابانزایی را در این منطقه تشدید کرده است. اکنون ۵۰میلیون هکتار از عرصههای کشور مستعد تولید گرد و غبار است و طی ۷ سال گذشته، وسعت مناطق غبارخیز ۴۷درصد افزایش یافته است .
ادامه تغییرات اقلیمی در ایران تا ۵۰ سال آینده
معاون پیشبینی سازمان هواشناسی کشور هم در این همایش، از بهرهبرداری سامانه پایش و هشدار گرد و غبار مبتنی بر هوش مصنوعی تا پایان امسال خبر داد و گفت: دادههای این سامانه با دقت بالاتری ارائه خواهد شد و نقش مهمی در پیشبینی و کاهش خسارتهای ناشی از گرد و غبار ایفا میکند.
بهزاد لایقی با اشاره به این که بیشتر کشورهای خاورمیانه به دلیل شرایط اقلیمی خاص خود با بحران گرد و غبار مواجهند ، تأکید کرد: این پدیده تأثیرات گستردهای بر سلامت عمومی، کشاورزی، منابع آبی و اقتصاد دارد.
وی عوامل مؤثر در افزایش گرد و غبار را شامل اقلیم خشک و نیمهخشک، بیابانهای وسیع، وزش بادهای شدید، خشکسالی، افزایش دما، سدسازی، انحراف مسیر رودخانهها، چرای بیرویه دام و توسعه شهری بدون در نظر گرفتن ملاحظات محیط زیستی دانست.
لایقی با اشاره به روند تغییرات اقلیمی هشدار داد: روند خشکسالی و تغییرات آبوهوایی در ایران و منطقه خاورمیانه دستکم تا ۵۰سال آینده ادامه خواهد داشت و این شرایط، شدت و فراوانی توفانهای گرد وغبار را در سالهای آینده افزایش خواهد داد.
وی از اجرای طرحهای ملی و منطقهای برای کاهش اثرات گرد وغبار خبرداد و با اشاره به اقدام های انجامشده در این حوزه گفت: در سالهای گذشته، برنامههای متعددی برای پایش و کاهش گرد و غبار در کشور اجرا شده است.
وخامت اوضاع دریاچه نمک
دبیر علمی این همایش هم با اشاره به نقش حیاتی دریاچه نمک در حفظ تعادل زیستمحیطی فلات مرکزی ایران تأکید کرد: خشک شدن تالابها و ناپایداری منابع آب و خاک، جلوهای آشکار از تغییرات آب و هوایی و مداخله در طبیعت است که پیامدهای جبرانناپذیری
به همراه دارد.
مسعود ترابی با بیان این که پدیده گرد و غبار یکی از مهمترین تبعات این تغییرات است، ادامه داد: این پدیده نه فقط اکوسیستم را دچار اختلال کرده، بلکه بر تنوع زیستی و کیفیت زندگی جوامع انسانی هم تأثیر منفی گذاشته است.
دریاچه نمک که در مجاورت محل سکونت ۲۰درصد جمعیت کشور قرار دارد، نقشی اساسی در تثبیت شرایط اقلیمی این منطقه ایفا میکند و هرگونه وخامت بیشتر در شرایط آن، مشکلات گستردهای برای کشور به دنبال خواهد داشت.
شما چه نظری دارید؟