صباح زنگنه، کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتگو با «اطلاعات آنلاین» درباره همکاری اقتصادی تجاری با همسایه ها در شرایط تحریم و اجرای مکانیزم ماشه اظهار داشت: کشورها برای اینکه بتوانند با کشورهای دیگر وارد داد و ستد تجاری شوند، مراتب و مراحلی را برای تجارت در نظر می گیرند و معادلات خاص خودشان را دارند. در این بین بعضی ها بلافاصله بعد از تحریم کشوری تصمیم به قطع رابطه می گیرند و کشورهایی هم هستند که اعمال محدودیت را رویکردی غلط تلقی کرده، بنابراین تعامل اقتصادی با کشور تحریم شده را ادامه می دهند.
نماینده اسبق ایران در سازمان کنفرانس اسلامی در ادامه گفت: با این حال این را نباید نادیده گرفت، اغلب کشورها در هر شرایطی نگران رابطه شان با کشورهای بزرگی هستند که در معادلات تجارت جهانی دستِ بالا را دارند. به همین دلیل نمی توانند به راحتی به آمریکا، انگلیس یا آلمان پشت کنند؛ البته کشورهایی که در بخش خصوصی با کشورهایی که تحت تحریم هستند، فعالیت دارند به این دلیل که بخش خصوصی کنترل ناپذیر است، به شراکت خود با تحریمی ها ادامه می دهند.
او افزود: درباره رابطه اقتصادی_تجاری ایران با عربستان باید گفت چون ۲ کشور پتانسیل های مشترکی در حوزه اقتصاد دارند، عملا امکان تعامل در واردات_صادرات با این کشور خیلی_ خیلی اندک و ناچیز است. اما با اماراتی ها حجم خیلی بالایی در واردات و صادرات داریم بنابراین نه امارات می تواند تصمیم به قطع رابطه تجاری با ایران بگیرد و نه ما می توانیم قید خرید و فروش با آنها را بزنیم. در واقع نوع واردات و صادرات ما با اماراتی ها به گونه ای است که هیچ کشور دیگری نمی تواند نقش جایگزین را در خرید و فروش برای ۲ کشور ایفا کند.
نماینده ادوار مجلس همچنین درباره رابطه با قطر تصریح کرد: رابطه تجاری ما با کشور قطر هم اندک است اما با عمان در بخش خصوصی همکاری تنگاتنگ داریم که مناسبات خاص خودش را دارد. با این توضیح که معمولا تحریم کنندگان نمی توانند بخش خصوصی را کنترل و از آن جلوگیری کنند. همچنین چون دو کشور در محصولات کشاورزی و صنایع دستی داد و ستد می کنند، نیازی به تحت فشار قرار دادن و اعمال محدودیت نمی بینند چرا که هیچ دولتی خودش را درگیر این شیوه تجارت نمی کند.
وی توضیح داد: به هر حال همه کشورها دنبال منافع سیاسی مدنظر خودشان هستند؛ اگر منفعت اقتصادی شان در حدی باشد که به ده ها یا چند صد میلیارد دلار برسد، تحریم ایران یا هر کشوری را لحاظ کرده و قطع رابطه اقتصادی می کنند اما اگر مبادله ای محدود با تحریم کنندگان داشته باشند، می توانند به راحتی چشم پوشی کنند و با کشوری که تحت تحریم است، شراکت را ادامه دهند.
زنگنه یادآور شد: «تجدیدنظر در نوع نگاه به نظام بین الملل» امری لازم و واجب است. در واقع اگر برای ما مهم است که درگیر بحران های همیشگی در حوزه اقتصاد نباشیم، بهتر است حتی المقدور سیاست تعاملی را به شکل حداکثری اجرا کنیم.
