به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از فایننشال تایمز، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران بر مسیرهای کشتیرانی و تجارت منطقهای به ویژه از تنگه هرمز تأثیر گذاشته، صادرات پسته از ایران را - که از بزرگترین تولیدکنندگان جهان است - پیچیده کرده و بازاری را که از قبل هم با کمبود عرضه مواجه بود تحت فشار قرار داده است.
به گفته وزارت کشاورزی آمریکا، ایران حدود یک پنجم تولید جهانی پسته و در برخی سالها تا 25 تا 30 درصد صادرات جهانی را در دست خود دارد. اما بازرگانان میگویند جابهجایی محصول پسته این کشور به شکلی فزایندهای دشوار شده است، زیرا جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران لجستیک را در سراسر خاورمیانه مختل کرده است. نیک ماس، تحلیلگر اکسپانا، میگوید: جنگ به جای ایجاد محدودیتهای تازه، محدودیتهای موجود را تشدید کرده است. مشکلات روی هم انباشته شدهاند.
به گفته اکسپانا، قیمت پسته در ماه مارس به حدود ۴.۵۷ دلار در هر پوند افزایش یافت که بالاترین قیمت از سال ۲۰۱۸ است. تقاضا تا حدودی به دلیل تب جهانی برای «دُبی چاکلت» - شکلاتهای پر از خامه پسته و شیرینی خردشده که پخش آنلاین آن از سال ۲۰۲۳ آغاز شد - افزایش یافته است. این امر به رونق گستردهتر محصولات با طعم پسته کمک کرد.
نمودار قیمت پسته در آمریکا که به بالاترین سطح در هشت سال اخیر رسیده است
اما عرضه پیش از جنگ هم تحت فشار بود. برداشت در سال ۲۰۲۵ در بین تولیدکنندگان بزرگ، از جمله آمریکا، ترکیه و ایران، کمتر از حد انتظار بود و خشکسالی در ایران به مشکل موجود افزود. صادرات ایران به دلیل تحریمها و ناآرامیهای داخلی محدود شد. قطع شدنهای دورهای ارتباطات در ماههای اخیر، هماهنگی فروش با خریداران بینالمللی را برای صادرکنندگان دشوارتر و جریان کالا را حتی پیش از شروع جنگ کند کرده است.
خطوط کشتیرانی خدمات خود را لغو کرده یا تغییر مسیر دادهاند که باعث تأخیر در حمل بار و افزایش هزینهها شده است. ارسال پسته به بازارهای کلیدی، از جمله خاورمیانه و هند، به اختلال خورده است. آتشبس فعلاً جنگ را متوقف کرده، اما ایالات متحده و ایران هنوز بر سر محاصره تنگه حیاتی هرمز رقابت دارند و بیشتر ترافیک تجاری را مسدود کرده و منابع انرژی جهانی و دیگر بخشهای تجاری را تحت فشار قرار دادهاند.
خاورمیانه نقش محوری در تجارت پسته دارد و نه تنها به عنوان یک مصرفکننده بزرگ، بلکه در قالب یک مرکز ترانزیت عمل میکند. حجم زیادی از پسته ایران معمولاً پیش از رسیدن به خریداران جهانی به کشورهایی مانند امارات و ترکیه ارسال میشود. شرکت برنا فودز در لندن که حدود ۹۵ درصد از گردش مالی خود را از پسته به دست میآورد، این مغزها را از کالیفرنیا، اسپانیا، ترکیه و ایران وارد و سپس برای استفاده در محصولاتی مانند کره آجیل و بستنی به تولیدکنندگان مواد غذایی عرضه میکند.
قیمت واردات به بریتانیا به شدت افزایش یافته و از حدود ۱۶ پوند در هر کیلو پیش از جنگ به تقریباً ۱۸.۵۰ پوند رسیده است. این اختلال در یک زمان بحرانی رخ داده است، چرا که با نزدیکتر شدن به فصل گرما و تابستان، به شکل سنتی مصرف بستنی افزایش مییابد و نیاز به پسته بسیار بیشتر میشود.
خریداران به سمت تأمینکنندگان جایگزین، به ویژه آمریکا، رفتهاند که حدود ۴۰ درصد از تولید جهانی را تشکیل میدهد. هر چند صادرکنندگان آمریکایی پیشتر بخش عمده محصول خود را فروختهاند. در این میان یک مشکل اساسی وجود دارد؛ پسته ایران در مقایسه با دیگر اقلام پسته در جهان حاوی سطحی بالا از روغن است و این امر تفاوت زیادی در طعم ایجاد میکند.
جستجو برای جایگزینها در حال تأثیرگذاری بر قیمتهاست. معاملهگران از افزایش ناگهانی قیمتها در برخی بازارهای نقدی در خاورمیانه و هند خبر میدهند. به گفته ماس، اگر محصول ایرانی برای مدت طولانی در دسترس نباشد، قیمتها ممکن است با فشار رو به افزایش مداوم مواجه شوند. هر چند گروهی هم خوشبین هستند که محصول ایرانی دوباره به بازار بازگردد، هر چه باشد، ایرانیها همیشه راهی پیدا میکنند!