فرونشست زمین در استان البرز به عنوان یکی از پیامدهای نگرانکننده کاهش شدید منابع زیرزمینی آب به تدریج به تهدیدی جدی برای دشتها، اراضی کشاورزی، زیرساختهای شهری و تاسیسات حیاتی این استان تبدیل شده است.
آنطور که کارشناسان می گویند این پدیده خاموش اما پرهزینه در سایه برداشت بیرویه آب، خشکسالیهای پیاپی و فشار روزافزون برمنابع طبیعی میتواند خسارتهای گسترده و گاه جبرانناپذیری بر محیط زیست، اقتصاد محلی و روند توسعه استان تحمیل کند.
پدیده فرونشست زمین در سالهای اخیر از سطح یک هشدار فنی و تخصصی فراتر رفته و به یکی از مهمترین دغدغههای حوزه آب، محیط زیست و مدیریت سرزمین در کشور تبدیل شده است؛ استان البرز نیز به دلیل ویژگیهای خاص جمعیتی، توسعه شتابان شهری و صنعتی و فشار فزاینده بر منابع آب زیرزمینی با این مخاطره به صورت جدی مواجه است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای البرز در تشریح وضعیت موجود، با اشاره به آثار برداشت بیرویه از منابع زیرزمینی می گوید : بهدلیل برداشت بیرویه، میزان فرونشست زمین در برخی نقاط استان به ۲۷ سانتیمتر در سال رسیده است.
داود نجفیان می افزاید: بیشترین میزان فرونشست در استان مربوط به دشت ساوجبلاغ بوده؛ موضوعی که نشان میدهد فشار بر آبخوانها در این منطقه به مرحله نگرانکنندهای رسیده است .
وی همچنین با اشاره به اقدامات حفاظتی در حوزه منابع آب زیرزمینی تصریح می کند: پارسال ۱۵۰۰ حلقه چاه غیرمجاز در استان البرز مسدود شد و برخورد با چاههای غیرمجاز بهویژه در اطراف چاههای مجاز با جدیت ادامه دارد.
اظهارات این مقام مسئول نشان میدهد که مدیریت منابع آب زیرزمینی در البرز دیگر یک انتخاب نیست بلکه ضرورتی فوری برای جلوگیری از تعمیق بحران فرونشست و افت بیشتر آبخوانها به شمار میرود.
فرونشست زمانی رخ میدهد که آب موجود در میان ذرات و لایههای رسوبی زیرزمین کاهش یابد و خاک به تدریج متراکم شود؛ در چنین شرایطی سطح زمین پایین میرود و این تغییر در بسیاری از مواقع قابل بازگشت نیست.
همین ویژگی برگشتناپذیر بودن، فرونشست را به یکی از خطرناکترین پیامدهای برداشت بیرویه آب زیرزمینی تبدیل کرده است؛ در واقع، زمانی که ساختار آبخوان دچار فشردگی شود حتی در صورت ورود دوباره آب، ظرفیت ذخیرهسازی آن مانند گذشته نخواهد بود و این به معنای از دست رفتن بخشی از سرمایه طبیعی استان است.
شما چه نظری دارید؟