اطلاعات آنلاین - علی البرزی: بهار ۱۴۰۵ با هوایی مطبوع آغاز شده اما برای خانوادههایی که هر روز مسیر میان داروخانههای اصلی را طی میکنند، نسیم اردیبهشت با اضطراب «نسخههای ناتمام» گره خورده است، در حالی که نظام سلامت تمام توان خود را برای پایداری بازار به کار گرفته، هنوز در برخی گلوگاههای توزیع، شاهد صفهای طولانی و سردرگمی مراجعانی هستیم که تنها خواستهشان دسترسی آسان به داروست، این گزارش روایتی است از آن سوی پیشخوان داروخانهها، جایی که امید و انتظار با هم ملاقات میکنند.
فصل اول: راهبرد وزارت بهداشت؛ پیشگیری از چالشهای آینده
پیش از آنکه به شلوغی خیابانها و صفهای انتظار بپردازیم باید به نقشه راهی اشاره کرد که سکاندار سلامت کشور ترسیم کرده است، محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت به تازگی با نگاهی راهبردی به صنعت داروسازی بر ضرورت اتخاذ اقدامات فوری برای کاهش مشکلات دارویی تأکید کرد. وی که استمرار تولید را اولویت اصلی میداند خواستار همراهی همهجانبه در حوزه تأمین ارز و منابع مالی شده است.
وزیر بهداشت معتقد است اقدامات لازم برای پیشگیری از تشدید چالشها در آینده و جبران کمبودهای موجود باید با جدیت دنبال شود تا دسترسی پایدار مردم به دارو دچار اختلال نشود، این یعنی بدنه اجرایی دولت به خوبی میداند که برای کوتاه شدن صفها در تهران و شهرستانها، مسیری جز «حمایت از تولیدکننده داخلی» و «تأمین نقدینگی» وجود ندارد.
فصل دوم: اینجا ساعت به وقت «صبر» میگذرد
ساعت ۹ صبح خیابان کریمخان مقابل داروخانه ۱۳ آبان مراجعهکنندگانی ایستادهاند که هر کدام قصهای از یک «نسخه» دارند، اینجا صفها تنها تجمعی از آدمها نیستند بلکه تجمعی از نگرانیهای خانوادگیاند،حسین مرد جوانی که برای تهیه داروی همسرش از یکی از شهرهای اطراف به تهران آمده است به «اطلاعات آنلاین» میگوید: ما نمیگوییم دارو نیست اما زمانبر بودن تایید نسخهها و ایستادن در چند مرحله صف (تایید، صندوق و تحویل) تمام انرژی بیمار را میگیرد، ای کاش فرآیندها به گونهای انجام شود که بیمار و یا همراهانش تنها دغدغهی درمان داشته باشند نه دغدغهی ایستادن در صف های طولانی!
کمی آنطرفتر مادری که برای انسولین فرزندش مراجعه کرده، به خبرنگار ما میگوید: برخی داروها در داروخانه محلی ما نیست و مجبوریم به این داروخانههای مرکزی بیاییم، تجمع جمعیت اینجا زیاد است و این خودش باعث خستگی مفرط بیماران میشود، دغدغه این مردم نه مسائل سیاسی است و نه آمارهای کلان، آنها شفافیت در توزیع و سرعت در خدماترسانی را میخواهند.
فصل سوم: چرا ناصرخسرو هنوز «گزینه» است؟
علیرغم تلاشهای نظارتی، شوربختانه هنوز هم نام «ناصرخسرو» برای خانوادههایی که در داروخانههای رسمی پاسخ «در حال تامین» یا «موجود نیست» میشنوند لرزه بر اندام میاندازد، وقتی از ناصرخسرو عبور میکنیم با افرادی مواجه میشویم که مدعی داشتن همان دارویی هستند که در داروخانه نایاب شده است.
مهدی یکی دیگر از مراجعهکنندهها که به شدت کلافه است، به «اطلاعات آنلاین» میگوید: عجیب است که اینجا (داروخانه رسمی) میگویند محموله هنوز نرسیده اما در بازار آزاد با قیمت چند برابر همان دارو را جلوی چشمت میگذارند، وجود دارو در بازارهای غیررسمی یکی از بزرگترین گلایههای مردم است، آنها معتقدند اگر دارو وجود دارد باید در شبکه رسمی و با قیمت مصوب باشد.
دغدغه خانوادهها این است که چرا باید برای دارویی که با حمایت ارز دولتی تولید یا وارد شده، ناچار شوند به پیادهروهای غیرایمن و دلالان اعتماد کنند؟ این همان نقطهای است که وزیر بهداشت بر «نظارت و اقدام فوری» در آن تأکید کرده است.
فصل چهارم: دغدغهها فراتر از یک قرص و کپسول
بیماری، تنها درد تن نیست بلکه فشاری است که بر روان و اقتصاد کل خانواده وارد میشود، در گفتگو با مراجعه کننده های داروخانههای دولتی، این روزها نکتهای که بیش از همه به چشم میآید «پایداری تأمین» است، خانوادهها میگویند: وقتی دارویی را برای یک ماه پیدا میکنیم تمام ماه بعد نگرانیم که آیا دوباره شارژ میشود یا خیر؟
این تزلزل در آرامش روانی ریشه در چالشهای صنعت دارو دارد، وقتی ارز به موقع به تولیدکننده نرسد یا نقدینگی شرکتهای پخش دچار مشکل شود لرزش آن در آخرین حلقه زنجیره یعنی دستان بیمار احساس میشود، مردم خواستار این هستند که برنامهریزیها برای ماههای آینده از همین حالا نهایی شود تا در تابستان و پاییز، شوک جدیدی به بازار وارد نشود.
فصل پنجم: ضرورت پیوند صنعت و رفاه
برآیند مشاهده های میدانی نشان میدهد که برای حل مشکلات موجود، سه گام اساسی از منظر مردم و کارشناسان ضروری است:
۱. تسهیل فرآیندهای اداری در داروخانههای مرجع و کاهش زمان انتظار در صفهای تایید نسخه الکترونیک
۲. تقویت شبکه توزیع در شهرستانها برای اینکه بیماران برای تهیه یک قلم دارو ناچار به سفر به پایتخت و ایجاد تراکم در داروخانههای مرکزی نشوند.
۳. حمایت واقعی از نقدینگی تولیدکننده، همانطور که وزیر بهداشت اعلام کرده، استمرار تولید تنها راهی است که دست دلالان ناصر خسرو را از سبد سلامت مردم کوتاه میکند.
مرهمی بر زخمهای سیستم توزیع
به هر روی وضعیت بازار دارو نشان داد که علیرغم وجود تخصص و زیر ساختهای قوی دارویی در کشور، همچنان ناهماهنگیهایی در بخش توزیع و تامین منابع مالی وجود دارد که باعث رنجش مراجعه کنندگان میشود، مردم ایران، مردمی صبور و فهیم هستند، آنها شرایط کشور را به خوبی درک میکنند اما انتظار دارند عدالتی که در شعارها وجود دارد در قفسههای داروخانه نیز مشاهده شود.
اگر راهبرد وزیر بهداشت در زمینه «تأمین پایدار منابع مالی» و «حمایت از تولید داخلی» با سرعت اجرایی شود میتوان امیدوار بود که اردیبهشت، آخرین ماه صفهای طولانی باشد، حل بحران دارو نه با دستور که با «تزریق نقدینگی» و «نظارت بر خروجیهای شرکتهای پخش» ممکن است، ما به جای یقه گرفتن از خردهفروش باید مسیر تولید را هموار کنیم تا داروخانه تنها انتخاب بیمار باشد نه بازار ناصرخسرو...