اطلاعات - مینا حیدری: یکی بود، یکی هنوز هم هست. یکی بود که دیگر نفس نمیکشد، اما یکی هست که با قلبِ او زندگی میکند. یکی نیست که چشمهایش طلوع خورشید را بنگرد، اما یکی هست که با نورِ نگاهِ او دنیا را تماشا میکند. یکی نیست که دستِ مادرش را بگیرد، اما یکی هست که با دستانِ او، زندگی را دوباره لمس میکند.
مرگ، پایانِ آدمها نیست؛ گاهی یک انسان، بعد از رفتنش در چندین جان ادامه پیدا میکند. اهدای عضو یعنی از میانِ تمامِ نبودنها، هنوز یکی هست که امید دارد، که نفس میکشد، که زندگی میکند. شاید زیباترین معجزه همین باشد؛ این که یک نفر برود، اما زندگی در وجودِ چند نفر دیگر ادامه پیدا کند.
گاهی یک تصمیم، میتواند صدای خنده را به خانهای برگرداند، میتواند مادری را از چشمانتظاری نجات دهد و کودکی را دوباره به آغوش زندگی برساند. اهدای عضو، بخشیدنِ تکهای از جاودانگیست.
شاید کسی که رفته، دیگر کنار ما نباشد، اما تپشِ قلبش، روشنیِ چشمانش و گرمایِ وجودش، هنوز در زندگیِ آدمهای دیگری جریان دارد و چه زیباست که انسان، حتی بعد از رفتنش هم دلیلِ نفس کشیدنِ کسی باشد.
ایران، دیار نفس
اکنون با آغاز هفته اهدای عضو، طرح ملی «ایران، دیار نفس» به همت انجمن اهدای عضو ایرانیان و با همکاری مجموعهای از دستگاهها و نهادهای فرهنگی، درمانی و شهری، از ۲۵ تا ۳۱ اردیبهشتماه در سراسر کشور در حال برگزاری است؛ طرحی که هدف آن گسترش فرهنگ جانبخش اهدای عضو، گرامیداشت یاد اهداکنندگان و ارج نهادن به خانوادههای بخشنده و ایثارگر است.
انجمن اهدای عضو ایرانیان همچون سالهای گذشته، با اجرای طرح «ایران، دیار نفس» میکوشد پیام انساندوستی، ایثار و نجات زندگی را به گوش یکایک ایرانیان برساند؛ پیامی که تاکنون به یاری تصمیمهای بزرگ و سرنوشتساز خانوادههای اهداکننده، موجب نجات جان بیش از ۷۰ هزار بیمار نیازمند پیوند شده است.
طرح «ایران، دیار نفس» با هدف نهادینهسازی هرچه بیشتر فرهنگ اهدای عضو، افزایش آگاهی نسبت به مرگ مغزی به عنوان مرگ قطعی و برگشتناپذیر و همچنین تکریم خانوادههای اهداکنندگان اجرا میشود. نهادهایی همچون وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شهرداری تهران و سازمانهای تابعه در اجرای این طرح، مشارکت دارند.
لحظات حساس
دکتر کتایون نجفیزاده، مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان در این زمینه به «اطلاعات» گفت: شعار محوری این رویداد، «یکی بود، هنوزم هست» است، شعاری که به صورت نمادین، تداوم حیات بیماران نیازمند پیوند را بازتاب میدهد؛ حیاتی که به واسطه تصمیم آگاهانه و ایثارگرانه اهداکنندگان و خانوادههای آنان در حساسترین لحظات، برای یک تا هشت بیمار در انتظار پیوند عضو امکانپذیر میشود.
او ادامه داد: با وجود این حقیقت امیدبخش، روی دیگر این تابلوی انسانی، انتظار تلخ بیمارانی است که روزها و ساعتها برای رسیدن یک عضو حیاتی چشم به راه هستند. سالانه بیش از هفت هزار عضو قابل پیوند به دلیل عدم رضایت برخی از خانوادههای فرد دچار مرگ مغزی و از دست رفتن زمان طلایی، دفن میشود و روزانه حدود ۱۰ تا ۱۲ بیمار نیازمند پیوند، جان خود را از دست میدهند. این آمار بیش از هر چیز، ضرورت افزایش آگاهی عمومی درباره مرگ مغزی و اهمیت تصمیمگیری بهموقع خانوادهها را نشان میدهد.
کاهش ۷۰ درصدی اهدای عضو
به گفته مسئولان انجمن اهدای عضو، متأسفانه جنگ تحمیلی و اقدامات خصمانه اخیر، آثار قابلتوجهی در حوزه اهدای عضو و پیوند اعضا در کشور برجای گذاشته؛ به گونهای که میزان اهدای عضو در کشور حدود ۷۰ درصد کاهش و آمار مرگ و میر بیماران در فهرست انتظار پیوند از روزانه ۱۰ تا ۱۲ نفر به حدود ۵۰ نفر افزایش یافته است. در کنار این شرایط، حدود ۱۵ هزار خانواده اهداکننده عضو نیز با چالشهای اقتصادی و اجتماعی متعددی مواجه شدهاند که نیازمند توجه و حمایت جدی است.
طرح «ایران، دیار نفس» در تلاش است تا با مشارکت مردم، رسانهها، دستگاههای مسئول و فعالان اجتماعی، دوباره توجه افکار عمومی را به اهمیت این فرهنگ حیاتبخش جلب کند؛ فرهنگی که میتواند مرز میان مرگ و زندگی را برای هزاران بیمار نیازمند پیوند تغییر دهد.
همزمان با پایان هفته «ایران، دیار نفس»، پویش ملی «همنفس» از ۳۱ اردیبهشت تا ۷ خردادماه آغاز خواهد شد. این پویش با نگاهی نو و رویکردی گستردهتر، روایت نفسهای به اشتراک گذاشتهشده را ادامه داده و ضمن حمایت و تکریم خانوادههای ایثارگر اهداکننده، امید را در دل بیماران نیازمند پیوند زنده نگاه میدارد.
هر فرد میتواند با ارسال کد ملی خود به سامانه پیامکی ۳۴۳۲ یا با مراجعه به وبسایت انجمن اهدای عضو ایرانیان با دریافت کارت اهدای عضو به پویش ملی «ایران، دیار نفس» بپیوندد و در مسیر فرهنگسازی اهدای عضو گام بردارد. همچنین متقاضیان دریافت گواهینامه رانندگی و کارتهای عضویت نظام پزشکی میتوانند در زمان صدور یا تمدید این کارتها، نسبت به درج نشان اهدای عضو روی کارتهای خود اقدام کنند.
۱۵ هزار اهدای عضو طی ۲۰ سال
دکتر امید قبادی، نایبرئیس انجمن اهدای عضو ایرانیان هم به خبرنگار روزنامه اطلاعات گفت: طی ۲۰ سال گذشته، ۱۵ هزار خانواده، اعضای بدن عزیزشان را که دچار مرگ مغزی شده بود، به زندگی دوباره بازگرداندهاند. از سال ۱۳۷۹ تاکنون نیز ۸۵ هزار پیوند عضو انجام گرفته است که از این میان، ۴۷ هزار مورد مربوط به اهداکنندگان مرگ مغزیشده و بقیه موارد مربوط به پیوند کلیه از اهداکننده زنده است.
وی افزود: از اول جنگ رمضان تاکنون، میزان اهدای عضو ۷۰ درصد کاهش یافته است و این موضوع به دلیل آن بود که در ابتدا امکان انتقال هوایی مختل شد؛ درحالی که برای انتقال قلب و ریه به اقصینقاط کشور فقط دو ساعت فرصت داریم. پیوند اعضا یک شبکه درهمتنیده بین واحدهای اهدای عضو، مراکز پیوند اعضا و مرکز پیوند اعضای وزارت بهداشت است که پس از اختلال در اینترنت، نتوانستیم هماهنگیهای لازم را در این زمینه انجام دهیم.
قبادی تأکید کرد: معضل دیگر ما مربوط به کمبود شدید دارو، امکانات و نیروی انسانی است.
پروتکل دوران جنگ و پساجنگ
قبادی گفت: در حال حاضر پروتکلی درباره اهدای عضو در دوران جنگ و پساجنگ تدوین شده که اطمینان داریم به نتایج خوبی خواهد رسید. همچنین جلسهای با وزارت ارتباطات داریم تا شبکه ارتباطی لازم را راهاندازی کنیم که امیدواریم به نتایج خوبی ختم شود.