دنیای اقتصاد نوشت: پس از ۸۰  روز تعطیلی اجباری به دنبال وقوع جنگ رمضان، بازار سرمایه ایران روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه هفته جاری رسما بازگشایی شد و این رویداد از آن جهت حائز اهمیت است که آزمونی مهم برای سنجش اعتماد سرمایه‌گذاران و میزان نقدینگی در اقتصاد تحریمی کشور محسوب می‌شود. اگرچه بازار سرمایه موتور محرک اصلی تامین مالی در ایران نیست، عملکرد آن از نظر روانی و سیاسی همواره نقشی کلیدی ایفا کرده است. آمارهای رسمی حاکی از آن است که در روز نخست بازگشایی، شاخص کل بورس تهران با رشد 2500واحدی به رقم 3میلیون و 716هزار واحد دست یافت؛ اما بررسی جزئیات معاملات نشان‌دهنده واقعیتی متفاوت است؛ حدود ۷۲درصد از سهام شرکت‌های حاضر در بازار با کاهش قیمت مواجه شدند و تنها ۲۸درصد نمادها در محدوده مثبت معامله شد. با این حال، روز چهارشنبه به‌عنوان آخرین روز هفته معاملاتی، شاخص کل بورس با جهشی قابل‌توجه به میزان بیش از ۴۴هزار واحد مثبت شد و در نهایت در سطح ۳‌میلیون و ۷۶۱ هزار واحد قرار گرفت. به این ترتیب، طی دو روز بازگشایی، شاخص کل بورس بیش از ۲درصد رشد کرد. افزون بر این، بیش از ۴۰نماد شرکت‌های بزرگ به ویژه در گروه‌های پتروشیمی، فولاد و معدنی به‌دلیل دریافت خسارات مستقیم در جریان حملات هوایی یا اختلال در زنجیره تامین، کماکان متوقف مانده‌اند و تا زمان افشای صورت‌های مالی به‌روزشده، اجازه معامله ندارند. مقایسه این وضعیت با بازگشایی پس از یکی از جنگ‌های پیشین نشان می‌دهد که واکنش بازار در این نوبت تا حدودی کنترل‌شده‌تر بوده است؛ چراکه در آن مقطع بیش از ۹۹درصد سهام در دقایق ابتدایی سقوط کردند.

اما پرسش اساسی این است که آیا روند مثبت شاخص کل در هفته آینده نیز تداوم خواهد یافت؟ پاسخ به این پرسش نیازمند بررسی چند سناریوی اساسی است. در سناریوی اول، با توجه به اینکه رشد اسمی شاخص در ماه‌های اخیر عمدتا ناشی از تورم مزمن و افزایش نرخ ارز در بازار آزاد بوده، احتمال وقوع نوساناتی در هفته پیش‌رو وجود دارد؛ اما شواهد کنونی نشان می‌دهد که عمده سرمایه‌گذاران خرد که به مدت ۸۰روز در انتظار بازگشایی بلاتکلیف بودند، اکنون تمایل بیشتری به حفظ موقعیت‌های خود و حتی افزایش دارایی دارند. در سناریوی دوم، سازمان بورس با اعمال محدودیت دامنه نوسان ۳درصدی و افزایش ساعات معاملات به‌منظور تسهیل افشای اطلاعات، در تلاش است تا از نوسانات شدید جلوگیری کند و با توجه به تزریق نقدینگی هدفمند توسط دولت و ارائه شفاف خسارات وارده توسط شرکت‌های بزرگ، احتمال تثبیت بازار و ادامه روند صعودی در هفته آینده بسیار قوی به نظر می‌رسد. همچنین تجارب جهانی نشان می‌دهد که این محدودیت‌ها در کنار شفافیت اطلاعاتی، می‌تواند به عبور موفق بازار از شرایط بحرانی کمک کند. سناریوی سوم به تغییرات ژئوپلیتیک مربوط می‌شود؛ با توجه به نشانه‌های اولیه از کاهش تنش‌ها و آغاز گفت‌وگوهای غیرمستقیم، چشم‌انداز مثبتی برای شرکت‌های صادرات‌محور با درآمد ارزی پیش‌بینی می‌شود.

در شرایط کنونی، سرمایه‌گذاران هوشمند بازار را به دو بخش پناهگاه‌های امن شامل شرکت‌های مذکور و شرکت‌های در حال بازیابی یعنی شرکت‌های زیرساختی که روند جبران خسارت خود را آغاز کرده‌اند، تقسیم می‌کنند. در جمع‌بندی باید اذعان کرد که وضعیت کنونی بازار سرمایه با وجود شکنندگی‌های اولیه، حاوی نشانه‌های امیدوارکننده‌ای برای هفته آینده است. رشد سطحی شاخص کل در روزهای ابتدایی می‌تواند سرآغاز یک روند صعودی تدریجی و پایدار باشد؛ به‌ویژه آنکه ابهامات مربوط به میزان دقیق خسارات شرکت‌ها در حال رفع شدن است. با توجه به حمایت‌های صورت‌گرفته و اعتماد نسبی بازگشته به بازار، انتظار می‌رود هفته آینده شاهد ادامه روند مثبت و تثبیت بیشتر قیمت‌ها باشیم.