سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفتوگو با جواد موگویی، مستندساز، با رد این تصور که دیپلماسی مسیر کشور را به سمت درگیری سوق داده است، با اشارهای گذرا به فرآیند تائید مصوبات شورای عالی امنیت ملی بر اساس قانون اساسی، تأکید میکند که اساساً ورود به گفتوگوها یک تصمیم فردی نبوده و «مذاکره تصمیم شخص من نبود، بلکه تصمیمی جمعی بود که اتخاذ شد.»
اتمام حجت: «بعدا نگویند اگر مذاکره میکردید جنگ نمیشد»
او با اشاره به اینکه دستگاه دیپلماسی پیش از آغاز جنگ چهلروزه با احتمال بالای وقوع آن مواجه بوده، هدف از ادامه مذاکرات را مشخص کرده و میگوید جمعبندی حاکمیت این بود که مذاکره را آغاز کنیم «عمدتاً برای اتمام حجت، تا بعداً کسی نگوید اگر مذاکره کرده بودید، جنگ نمیشد.»
از دیدگاه عراقچی، این تداوم گفتوگو برای نظام کارکردی تبیینی داشته است تا در صورت وقوع سناریوی سختتر، «حجت داشته باشیم. دیگر کسی، چه در جامعه بینالمللی و چه در داخل کشور، نمیتواند به ما بگوید که تقصیر خودتان بود؛ شما باید مذاکره میکردید.»
راه کمخطرتر و کمهزینهتر؛ حتی اگر ۱۰ درصد شانس داشتهباشد
وزیر امور خارجه با تأکید بر اینکه حتی در شرایط سخت نباید مسیرهای دیپلماتیک را مسدود کرد، میافزاید: «ما میگفتیم شاید حتی با احتمال ۱۰ درصد بتوانیم در مذاکره به نتیجهای غیر از جنگ برسیم؛ باید این فرصت را امتحان کنیم.»
عراقچی به کارآمدی ابزار مذاکره—بهویژه زمانی که کشور در موضع برتر نظامی قرار دارد—اعتقاد راسخ دارد و میگوید: «اگر هر کشوری بتواند از مسیر مذاکره به اهداف خود برسد، قطعاً این راه کمخطرتر و کمهزینهتر را ترجیح میدهد.»
موضع اصولی ما تغییری نمیکند
او همچنین خاطرنشان میکند که مواضع ایران در این مسیر کاملاً اصولی بوده و تداوم گفتوگو به معنای عقبنشینی نبوده است: «موضع ما از آغاز مذاکرات هستهای تاکنون همواره این بوده که از حق خود عقبنشینی نمیکنیم؛ اما اگر نگرانیای وجود داشته باشد... آمادهایم آن نگرانیها را برطرف کنیم.»
با جان مردم نمیشود ریسک کرد؛ تشخیص زمان مذاکره تعیین کنندهاست
او با تکیه بر این منطق که پایاندادن به یک نبرد راهبردی در نهایت نیازمند ابزار دیپلماتیک است، میافزاید: «جنگ چگونه باید تمام شود؟ یا با پیروزی مطلق نظامی یا مذاکره!» و تأکید میکند زمان ورود به این فاز بسیار حیاتی است: «چه زمانی باید مذاکره کرد؟ وقتی دست برتر در جبهه نظامی دارید. وقتی دستاورد میدانی و راهبردی دارید باید مذاکره کنید.» عراقچی تاکید کرد: «تشخیص زمان مذاکره تعیینکننده است.»
وی نقدها پیرامون پذیرش آتشبس و ورود به تفاهم مکتوب را با منطق عقلانیت و محاسبه سود و زیان پاسخ داده و تصریح میکند: «با جان مردم و سرنوشت کشور نمی شود ریسک کرد. باید تصمیم درست گرفت و محاسبه کامل کرد.»
پذیرش به موقع آتشبس یعنی جلوگیری از خسارتهای مضاعف و بیدلیل
از نظر او، فایده مذاکره در نقطه اوج پیروزی میدانی این است که مانع از افزایش خسارتهای بیدلیل میشود.
عراقچی در نهایت مأموریت یک سیاستمدار و دیپلمات را در این فرآیند بسیار حساس ارزیابی کرده و میگوید: «باید محاسبه دقیق کرد. آیا از این نقطه بیشتر بجنگیم دستاوردها بیشتر خواهد شد یا در مذاکره قوی تر خواهم شد یا خسارات بیشتر می شود؟ تشخیص نقطه مذاکره کار بسیار مهم و سرنوشت ساز و مهمی است.»
