به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از WHO، ارتباط بین زباله های الکترونیکی و سرب به خوبی اثبات شده است. در واقع، اجزای بسیاری از دستگاه های الکترونیکی، از جمله تلفن های همراه و تبلت ها حاوی سرب هستند. به دلیل دوام و تواناییاش در مقاومت در برابر خوردگی و همچنین دمای ذوب بالایش. طبیعتاً تولیدکنندگان لوازم الکترونیکی، چنین فلز پرکاربردی را با وجود تاریخچه شناختهشده اش به عنوان یک تهدید زیست محیطی، به سادگی مقاومتناپذیر می دانند.
اگر چه زباله های الکترونیکی فقط 2 درصد از حجم کل زباله های جمع آوری شده در کشورهای مختلف را تشکیل می دهند اما این حجم ناچیز شامل 70 درصد زباله های حاوی مواد سمی است. زباله های الکترونیکی سومین منبع بزرگ تولید سرب در زباله های جامد شهری است.
هر چند بازیافت زباله های الکترونیکی روش قابل توجهی است ولی بازیافت غیررسمی و غیراصولی این زباله ها خطرات جبران ناپذیری را به سلامتی انسان و محیط زیست وارد می کند. به عنوان مثال، قرار گرفتن در معرض فلزات سمی مانند سرب، سوزاندن مواد سمی در هوای آزاد برای بازیابی قطعات با ارزش مانند طلا و احتراق زباله های الکترونیکی ریز ذره، می تواند بیماری های ریوی و قلبی ـ عروقی ایجاد کند.
بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، دفع گسترده زباله های الکترونیکی در یک دهه گذشته در شهر «گییو» در جنوب شرقی چین، سبب شده است این شهر به عنوان بزرگ ترین محل بازیافت زباله الکترونیکی در جهان شناخته شود. ساکنان این شهر از بیماری های گوارشی، عصبی و تنفسی رنج می برند و به مشکلات استخوانی دچار شده اند. 80 درصد از کودکان این شهر نیز به بیماری های تنفسی شدید مبتلا هستند.
همچنین در این گزارش آمده است بخش عمده آلودگی سمی این منطقه از سوختن بردهای مدارهای الکترونیکی، سیم های پلاستیکی و مسی یا شستن آنها را با اسید هیدروکلریک برای بازیابی فلزات با ارزش آن مانند مس و فولاد ناشی شده است. این کار سبب می شود کارگران و محیط زیست منطقه با فلزات سنگین و سمی نظیر سرب، بریلیوم و کادمیوم آلوده شوند. همچنین این عملیات سبب می شود خاکستر هیدروکربن به هوا، آب و خاک وارد شود.
سرب آن قدر برای محیط زیست خطرناک است که در سال ۱۹۷۱ کنگره استفاده از رنگ سربی را در خانه های سراسر آمریکا ممنوع کرد. طعم کمی شیرین این عنصر معدنی بسیار بادوام، آن را برای کودکان به طرز خطرناکی جذاب میکند. بلع سرب عوارض جانبی بسیار مضری مانند اختلالات عصبی برگشتناپذیر در نوزادان و کودکان نوپا ایجاد میکند که میتواند تا بزرگسالی ادامه یابد.
اما این تمام کاری نیست که مسمومیت با سرب می تواند انجام دهد. مشخص شده است که باعث کمخونی، آسیب عصبی و حتی مرگ می شود؛ به ویژه در کودکان، مسمومیت با سرب میتواند منجر به مشکلات یادگیری و هوش و همچنین چالش های رفتاری پیچیده و ناامیدکننده شود.
سرب در حیوانات و انسان به طور عمده همراه کلسیم و استرانسیوم در استخوان ها تجمع حاصل کرده و در بلوغ طبیعی در مغز استخوان دخالت می کند؛ همچنین از سنتز هموگلوبین در سلول ها جلوگیری به عمل می آورد. در طول عمر انسان، بیشتر سرب ورودی به بدن در استخوان ها تجمع می یابد. با توجه به سن افراد، بافت ها و اندام های نرم بدن نظیر جگر، کلیه ها و لوزالمعده دارای تمرکز های متفاوت از سرب ولی بسیار کمتر از استخوان ها هستند. مطالعات مختلف نشان می دهد که افزایش سرب از مصونیت بدن می کاهد و در فعالیت بسیاری از آنزیم ها دخالت می کند.
کودکان کمتر از 6 سال، بیشتر از افراد دیگر در معرض خطر آلودگی سرب قرار دارند و آلودگی با سرب نشانه هایی نظیر کم خونی، ناراحتی های گوارشی یا بیماری التهاب مغز را در بردارد. مورد اخیر موجب مرگ زودرس یا صدمات مغزی دائم در کودکان می شود که گاهی این امراض را با معالجه می توان التیام بخشید.
مسمومیت مزمن سرب به مرور زمان اتفاق می افتد؛ در این صورت، این عارضه را از طریق نشانه هایی نظیر سردرد، خارش، تغییر در رفتار و خلق و خوی، یبوست، کاهش در توانایی های عصبی، درد شکم، کاهش وزن، خستگی مفرط و مسائل مربوط به دردهای عضلانی و عصبی می توان تشخیص داد.
یکی دیگر از مسائل مربوط به آلودگی سرب، پوسیدگی دندان در کودکان است. آمار به دست آمده از مناطقی که محل انباشت زباله های الکترونیکی هستند، نشان می دهد پوسیدگی دندان در کودکان بسیار زیاد است و خاک های کشاورزی و باغچه ها در این مناطق به فلزات سنگین آلوده هستند. در این خصوص، آلودگی سرب از میزان قابل توجهی برخوردار بوده است.
سرب که عنصری ضروری برای رشد و نمو گیاهان نیست، توسط گیاهان جذب می شود و بدین طریق گیاهان در معرض آلودگی به این عنصر سمی قرار می گیرد. در این حالت علاوه بر آسیب هایی که به خود گیاهان می رسد، انسان ها و حیواناتی که از این گیاهان آلوده تغذیه می کنند نیز در خطر آلودگی به سرب قرار می گیرند.