همایش «زبان و خط فارسی گفتاری» روزهای دوشنبه و سه‌شنبه، ۲۹و ۳۰بهمن‌ماه در فرهنگستان زبان و ادب فارسی با حضور جمعی از استادان، صاحب‌نظران و پژوهشگران در تالار دکتر شهیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.

به گزارش خبرنگار اطلاعات، مریم مسگرخویی، دبیر علمی همایش، پژوهشگر گروه زبان و رایانه فرهنگستان زبان و ادب فارسی،در سخنرانی و ارائه مقاله خود به موضوع نقش گفتاری‌نویسی در حفظ تنوع زبانی در عصر دیجیتال پرداخت. او گفت: در عصر دیجیتال، فناوری‌های پیشرفته و ابزارهای ارتباطی نوین، تحولات عمیقی در کاربرد زبان ایجاد کرده‌اند. اینترنت و فناوری‌های دیجیتالی، با گشودن عرصه‌های جدید برای ارتباطات مجازی، نقش تازه‌ای برای زبان رقم زده‌اند که از آن با عنوان «نقش ارتباط مجازی» یاد می‌شود. این نقش عمدتاً در قالب نوشتار گفتاری یا گفتاری‌نویسی تجلی می‌یابد و به کاربران امکان می‌دهد زبان را در بافت‌های غیررسمی و به طور خلاقانه به کار گیرند. روشن است که همه زبان‌ها به یک اندازه از این فرصت‌ بهره‌مند نشده‌اند. زبان‌هایی که فاقد زیرساخت‌های دیجیتالی یا نظام نوشتاری معیار هستند، در معرض خطر نابودی در فضای دیجیتال قرار دارند.
وی افزود: اینترنت، با وجود ظرفیت‌های بالقوه برای حفظ تنوع زبانی، به دلیل سلطة زبان‌های غالب مانند انگلیسی، نتوانسته است به طور کامل این تنوع را منعکس کند. تنها حدود ۲۵۰زبان از حدود ۶۰۰۰زبان جهان، حضوری فعال در فضای دیجیتالی دارند و بسیاری از زبان‌های بومی و اقلیت در معرض «مرگ دیجیتالی» قرار گرفته‌اند. گفتاری‌نویسی، به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی در ارتباطات دیجیتالی، می‌تواند به حفظ و احیای زبان‌های در خطر کمک کند. این روش نوشتاری غیررسمی، امکان استفاده از زبان‌های بومی را در رسانه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و وبلاگ‌ها فراهم می‌کند و به انتقال میان‌نسلی زبان‌ها یاری می‌رساند.
گفتاری‌نویسی و سبک محاوره‌ای در زبان فارسی عنوان سخنرانی آبتین گلکار، عضو وابسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بود. او در سخنرانی اش با اشاره به این نکته که مساله گفتاری‌نویسی در سال‌های اخیر، به‌سبب رواج فضای مجازی در حوزه‌های مختلف زندگی روزمره، اهمیتی بسیار بیش از گذشته یافته، گفت: تا پیش از دوسه دهه اخیر شاید تنها جایی که عموم مردم ممکن بود از قالب‌های گفتار شفاهی در نوشتار بهره گیرند در نامه‌های شخصی و دوستانه یا یادداشت‌های خانوادگی بود که البته در اغلب مواقع آن‌ها را نیز، به‌پیروی از سنّت، به زبان و سبک ادبی و غیرشفاهی می‌نوشتند و شاید به‌همین‌سبب باشد که نامه‌های حتی یکی‌دو نسل پیش هم، در نظر امروزی‌ها، جلوه‌ای «باستانی» دارد. جز آن، تقلید نوشتاری از گفتار شفاهی فقط در آثار ادبی آن دسته از نویسندگان معاصری دیده می‌شد که می‌کوشیدند با این شگرد تصویر زنده‌تری از شخصیت‌های خود ارائه دهند یا زبان آثار خود را به زبان عامة مردم نزدیک‌تر کنند.
وی افزود: امروزه، در وهله نخست به‌سبب گسترش امکانات فضای مجازی و ارتباطات دیجیتالی، بخش عظیمی از کنش‌های ارتباطی، که پیش‌تر به‌شکل زنده و شفاهی صورت می‌پذیرفت، صورت نوشتاری به خود گرفته و به‌تبع آن عملاً سبک زبانی جدیدی در نوشتار فارسی پدید آمده است که مناسب‌ترین نام برای آن شاید همین «گفتاری‌نویسی» باشد. این سبک جدید از همه ویژگی‌های گفتاری استفاده می‌کند و برخلاف آنچه بسیاری می‌پندارند، به پدیدة شکسته‌نویسی محدود نمی‌ماند. این سبک، هم در انتخاب واژه‌ها قواعد و معیارهای خود را دارد، هم در انتخاب صورت‌های صرفی، هم در ابزارهای ساخت‌واژی، هم در ساخت‌های نحوی و هم البته در سطح آوایی که بارزترین نمود آن پدیده‌ای موسوم به «شکسته‌نویسی» است.
از دیگر سخنرانی های این همایش دو روزه می‌توان به عنوان چرایی و کارکرد زبان گفتاری در داستان‌های هوشنگ مرادی کرمانی که توسط آزاده خلیفی دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اراک و عادله خلیفی کارشناسی ارشد ادبیات کودک و نوجوان دانشگاه شیراز ارائه شد، اشاره کرد. دکتر خلیفی در سخنان خود گفت: هوشنگ مرادی کرمانی یکی از شناخته‌شده‌ترین نویسندگان ایرانی است که آثار او را چند نسل از خوانندگان، در دوره‌ای پنجاه‌ساله،پیش و پس‌از انقلاب،خوانده‌اند و دیده‌اند و شنیده‌اند و در حافظه دارند؛ چه آن‌ها که نسخه سینمایی داستان‌های او را دیده‌اند یا از رادیو شنیده‌اند و چه آن‌ها که کتاب‌هایش را خوانده‌اند. مرادی کرمانی یکی از محبوب‌ترین نویسندگان در میان مردم است. موضوعات داستان‌های او برگرفته از زندگی مردمانی است که با آن‌ها زیسته است. یکی از ویژگی‌های ممتاز و متمایز داستان‌های او زبان گفتاری این داستان‌هاست؛ زبانی که نه فقط در گفت‌وگوها، که در تمامی روایت‌ها و بدنه داستان خودنمایی می‌کند. این زبان گفتاری، که ترکیبی از زبان معیار و زبان کوچه و بازار است، داستان‌های مرادی کرمانی را صمیمی‌تر، غنی‌تر و تصویری‌تر کرده است؛ زبانی که در پیوند با ساختار داستان‌های او و مبتنی بر شیوه قصه‌گویی و داستان‌نویسی اوست.