شاه جهان: زندگی کوروش کبیر
نوشته مَت واترز/ ترجمه محمدرضا جعفری و ناهید سلامی/ نشرنو ۱۴۰۳
«شاه جهان» اثر مَت واترز تحقیق زندگی‌نامه‌ای‌ گیرایی‌ست دربارۀ سوانح احوال یکی از مهم‌ترین چهره‌های تاریخ باستان. واترز ضمن نمایاندن جایگاه کوروش در زمینهٔ خاور نزدیک و تاریخ جهان، مقبولیت دیرندۀ او را نیز نمایان می‌کند.
مَت واترز استاد تاریخ کلاسیک و باستان در دانشگاه ویسکانسین-اوکلر است. از دیگر آثار او می‌توان از «پرسیکای کتسیاس و زمینۀ خاورمیانه‌ای آن» و «ایران باستان: تاریخ مختصر امپراتوری هخامنشی» نام برد.
امپراتوری هخامنشی نخستین قدرت بزرگ جهانی بود، با قلمروی گسترده از آسیای میانه تا شمال شرقی آفریقا و از جنوب شرقی اروپا تا درهٔ سند: قدرت برتر ژئوپلیتیک از اواخر قرن ۶ق‌م تا انقراض آن به دست اسکندر در ۳۳۰ق‌م. بسیاری از سرحدات امپراتوری را بنیادگذار آن گشود، کوروش کبیر. حیات کوروش از آغاز با افسانه درآمیخت و مقامی چندان رفیع یافت که علاقه و رشک همسایگان سرکش ایران را در غرب برمی‌انگیخت، خاصه علاقه و رشک یونانیان باستان را. چنان که توصیف آرمانی‌شدۀ کسنوفون یونانی از کوروش تأثیر عمیقی بر نظریه‌های حکومت نهاد.
تورج دریایی، محقق و استاد دانشگاه کالیفرنیا، ارواین درباره اثر پروفسور واترز می نویسد: «شاه جهان با بهره‌گیری از همهٔ منابع گزارشی معتبر و سهل‌آموز به دست می‌دهد از زندگی و مقام و میراث کوروش کبیر و خوانندگان را به سفری می‌برد که تأثیر نیرومند کوروش را آشکار و داستان او را برای نسل‌های آینده حفظ می کند.»
السپت دازینبر، استاد ممتاز دانشگاه کلرادو بولدر کتاب حاضر را چنین معرفی و توصیف کرده است: «شاه جهان چهره‌نگاری هنرمندانه‌ای‌ از کوروش کبیر است، مغتنم و درخور مدرسان و محققان و محصلان، و هم دیگر خوانندگان علاقه‌مند. واترز با تسلط بر منابع باستانی و دانش گسترده از تحقیقات اخیر، دیدگاه جامعی دربارۀ کوروش به دست می‌دهد نهاده بر بستر تاریخ جهان باستان، کتابی فخیم!» مترجم اول کتاب محمدرضا جعفری (متولد ۱۳۲۸) فرزند ناشر و کارآفرین برجسته ایران زنده یاد عبدالرحیم جعفری (۱۳۹۴-۱۲۹۸)، مؤسس و بنیادگذار مؤسسهٔ انتشارات امیرکبیر است. او مؤسس و مدیر نشرنو بوده که در سال ۱۳۶۰ پس از مصادره مؤسسه و انتشارات امیرکبیر، نخستین و محبوب‌ترین انتشارات مدرن ایران و بزرگ‌ترین انتشارات وقتِ خاورمیانه، آغاز به کار کرد. وی از صاحب نظران ترجمه و دارای ترجمهها و تالیفات متعددی است که فرهنگ نشرنو از مهمترین آنهاست. نشرنو پس از سال‌ها فترت ناخواستهٔ دیگر، در دههٔ ۹۰ فعالیت خود را از سر گرفت و با انتشار کتاب در زمینه‌های گوناگون و بعضاً کمتر شناخته‌شده مخاطبان بسیاری را با فعالیت‌های نوین خود آشنا کرد. اکنون مدیر نشرنو عبدالرحیم جعفری (متولد ۱۳۵۳) فرزند محمدرضا جعفری است و در حال حاضر عمدتاً در زمینهٔ ادبیات کلاسیک و معاصر، فلسفه، سیاست، تاریخ، آینده‌پژوهی، دانش عمومی، حقوق و روانشناسی فعالیت می‌کند.

کورش بزرگ (زندگی، نظریات و اعتقادات)
 مجموعه مقالات استادان ایران شناس و مورخ و باستان شناس به اهتمام و نظارت رحیم شایگان/ ترجمه: خشایار بهاری
چهره رمزآلود کورش کبیر، وجه معماگونه خود را در طول تاریخ حفظ کرده است. لوح استوانه ای گلین حاوی متنی بنام کورش، پادشاه انشان (و بابل)، در بهار ۱۸۷۹ در محوطه بابل باستانی کشف شد. با انتقال آن به موزه بریتانیا به همراه انبوهی از دیگر متون، شناسایی شد و در نوامبر ۱۸۷۹ در معرض دید عموم قرار گرفت (تیلور ۲۰۱۳). احتمالا استوانه در هنگام کشف سالم بوده، اما ظاهرا پیش از بار زدن و انتقال، در همان بابل شکسته شده است. قطعه شکسته ای نسبتا بزرگ از استوانه اولیه، بیست و پنج سال بعد در بازار عتیقه جات یافته و در مجموعه اشیاء بابلی دانشگاه پیل در نیو-هیون گنجانده شد. در اوایل دهه ۱۹۷۰ آن را به عنوان قطعه ای از استوانه شناسایی، و سرانجام در موزه بریتانیا به استوانه ملحق کردند (برگر ۱۹۷۵). ویلفرد جی. لامبرت و ایروین فینکل نیز از دسامبر ۲۰۰۹ تا ژانویه ۲۰۱۰ نسخه ای از متن استوانه را بر قطعاتی از یک لوح گلین در مجموعه بابلی موزه بریتانیا کشف کردند (فینکل ۲۰۱۳).  در مجلد حاضر طیفی گسترده از مقالات و مباحث به همراه ترجمه انتقادی نوینی از استوانه کورش گردآوری شده است تا زمینه را برای ارزیابی جامع تر و شفاف تر تاثیر کورش بر زمانه او و دوران پیامدش فراهم آورد. از جمله به مقولاتی چون فرآیند پیچیده تلفیق فرهنگ ایلامی و پارسی، اسلاف میانرودانی لوح استوانه ای کورش و سیاست مدارای مذهبی او، هنر سلطنتی تلفیقی مختص کورش در پاسارگاد، آزادی تبعیدیان از بابل، اشارات کتاب مقدس به کورش، رجعت تبعیدیان از بابل به موطن، تصویر رفیع کورش در جهان یونانی - رومی پس از او، اعتصام به نام وی در نسب سازی های دوره هلنی و اشکانی و سرانجام به محو گسترده و شگفت انگیز نام کورش در روایات پسین ساسانی و اسلامی پرداخته است و...  رحیم شایگان ایران‌شناس، تاریخ‌دان ایرانی، رئیس بخش ایران‌شناسی و همچنین مدیر مرکز پورداود برای مطالعه فرهنگ ایران باستان در دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس (یوسی‌ال‌ای) از فروردین ۱۳۹۳ است. او فارغ‌التحصیل دوره دکتری از دانشگاه هاروارد است. وی اکنون استاد ممتاز و صاحب کرسی آموزگار در دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس است و در دپارتمان «زبان‌ها و فرهنگ‌های خاورمیانه» تدریس می‌کند. او فرزند داریوش شایگان است.