اطلاعات نوشت: در میانه آبهای نیلگون خلیج فارس و در مرز آبی ایران و عربستان، یکی از مخازن گازی مهم کشور واقع شده که با عربستان سعودی مشترک است؛ این میدان گازی که در بخش ایران با نام فرزاد B و در بخش عربستان با نام «عربیه» شناخته میشود، پس از سالها بلاتکلیفی و زمانکشی اکنون در آستانه بهرهبرداری طرف ایرانی قرار گرفته است.
به گزارش خبرنگار اقتصادی اطلاعات، این میدان مهم گازی مشترک در فاصله تقریبی ۸۵ کیلومتری شرق بوشهر و ۳۵ کیلومتری میدان فرزاد A قرار دارد. حجم گاز در جای آن حدود ۳/۲۹ تریلیون متر مکعب است که حدود ۲۳ تریلیون متر مکعب آن – یعنی بخش عمده ذخایر- در ایران قرار دارد.
با این وجود و درحالی که میدان گازی فرزاد بی در سال ۲۰۱۲ کشف و تولید گاز طبیعی و میعانات گازی آن از سال ۲۰۱۳ توسط عربستان آغاز شده، اما در این ۱۳ سال ایران فعالیت چندانی در آن نداشته وبه نوعی دچار فراز ونشیبهای مختلفی گردیده که به برداشت گاز منجر نشده است.
بااینکه مذاکرات توسعه میدان فرزاد B با شرکت ONGC هند آغاز شد و طرفین به توافق هم رسیدند اما طرف هندی در سال ۲۰۱۴ بهطور یکجانبه و به بهانه تحریمها از ادامه همکاری سر باز زد. بااین وجود مذاکرات ادامه یافت و به دور دوم کشیده شد که البته مدت زمان آن طولانی شد.
دلیل طولانی شدن دور دوم مذاکرات با هندیها، درخواست طرف هندی به توافق در قیمتهای پایین و نامتعارف گاز طبیعی بود و در ادامه نیز اهمال مسئولان وقت ایرانی صنعت نفت موجب شد این میدان مشترک از توسعه جا بماند.
تحرک طرف ایرانی
با ناکام ماندن مذاکرات با هند وپی بردن مسئولین ایرانی به وقت کشی وبهانه جویی این کشور، وزارت نفت عزم خود را جزم کرد که بااستفاده از توان متخصصان داخلی به برداشت یک جانبه عربستان از این میدان گازی پایان داده ومنافع کشور در فرزاد بی رااحیا کند.
به همین منظور،تفاهمنامه طراحی، خرید ساخت، بارگیری و نصب جکت میدانگازی فرزاد بی در اردیبهشت ۱۴۰۲ امضا شد.
در واقع امضای این قرارداد که آغازگر ساخت جکت حفاری برای استخراج گاز در این میدان به شمار می رود، یکی از مهمترین زیرساخت های برداشت گاز از این میدان را آماده کرد که اکنون به تدریج در حال به بهره برداری رسیدن است.
براین اساس ،با پایان موفق عملیات بارگیری نخستین جکت سکوی سرچاهی میدان گازی فرزاد Bدر اواخر بهمن ماه سال جاری، فاز اجرایی توسعه یکی از پرچالشترین و راهبردیترین میادین مشترک گازی کشور به طور رسمی کلید خورد.
نخستین جکت طرح توسعه میدان گازی فرزاد Bسازهای عظیم به وزن یک هزار و ۴۸۵ تن است که بهعنوان فونداسیون سکوی سرچاهی، آماده انتقال و نصب در موقعیت میدان در آبهای خلیج فارس است.
آغاز توسعه در کوران تحریم ها
کیوان طریقتی ،مجری طرح توسعه میدان گازی فرزاد در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی اطلاعات با اشاره به پایان موفق عملیات بارگیری نخستین جکت این طرح، گفت: میدان گازی فرزاد Bکه هماکنون در مسیر توسعه قرار گرفته است، یکی از پرچالشترین میدانهای گازی فراساحلی کشور به شمار میرود.
وی با اشاره به شرایط خاص این میدان مشترک، از پیشبینی تمهیدات ویژه در مراحل مهندسی، خرید کالا، تأمین خدمات فنی و بازطراحی ساختار چاههای این میدان خبر داد و افزود: پس از نصب جکت WHP۱ و استقرار دکل حفاری در موقعیت میدان گازی فرزاد B، عملیات اجرایی بخش بالادستی این میدان مشترک آغاز خواهد شد.
طریقتی با بیان اینکه میدان گازی فرزاد Bیکی از پرچالشترین میدانهای گازی فراساحلی کشور به شمار میرود، اظهار کرد: این چالشها را میتوان در نوع سازندها، خواص سنگ و سیال، محدوده فشار و دما، چالشهای حفاری و تکمیل چاه دستهبندی کرد؛ بهطوری که فشار، دمای بالا و خواص سنگ و سیال در لایههای مخزنی و خصوصیات سازندهای این میدان، پیچیدگی اجرای عملیات حفاری و تکمیل چاهها را به دنبال خواهد داشت.
مجری طرح توسعه میدان گازی فرزاد با بیان اینکه مجموع خصوصیات مورد اشاره، بیانگر ضرورت بهرهمندی از تجهیزات مقاوم در برابر خوردگی است، تصریح کرد: به این منظور علاوه بر طراحی تجهیزات خاص، در مراحل مهندسی، خرید کالا، تأمین خدمات فنی و انتخاب دکل حفاری دریایی برای انجام عملیات حفاری، مغزهگیری، چاهپیمایی، چاهآزمایی، ترک و ایمنسازی چاه توصیفی - تحدیدی و تکمیل چاههای توصیفی - تولیدی و توسعهای - تولیدی، تمهیدات ویژهای پیشبینی شده است.
به گفته طریقتی، پس از نصب جکت WHP۱ و استقرار دکل حفاری در موقعیت FB۰۱ میدان گازی فرزاد B، عملیات اجرایی بخش بالادستی این میدان با حفاری چاه توصیفی – تولیدی و متعاقب آن چاههای توسعهای – تولیدی آغاز خواهد شد.
حمیدرضا ثقفی، مدیرعامل پتروپارس بهعنوان پیمانکار اصلی توسعه میدان گازی فرزاد Bهم درگفتگو با خبرنگار اقتصادی اطلاعات بارگیری این جکت را فراتر از یک موفقیت فنی دانست و آن را نقطه عطفی استراتژیک توصیف کرد.
وی ادامه داد: بارگیری این سازه با بیش از ۶۰ متر ارتفاع، فقط جابهجایی یک سازه فولادی نیست؛ این رویداد، پایان سالها انتظار و آغاز ورود عملیاتی ایران به توسعه میدانی است که هر روز تأخیر در آن، به معنای از دست رفتن بخشی از ثروت ملی بود. فرزاد ب یک میدان مشترک است و برداشت صیانتی از آن، ضرورتی انکارناپذیر محسوب میشود.
مدیرعامل پتروپارس با اشاره به طراحی، ساخت و بارگیری این جکت با اتکای کامل به توان داخلی، افزود: در شرایطی که صنعت نفت ایران تحت شدیدترین فشارها وتحریم ها قرار دارد، این موفقیت نشان داد که توان فنی و اراده ملی برای پیشبرد پروژههای بزرگ، وابسته به عوامل خارجی نیست. این سازه، مسیر آغاز حفاری شش حلقه چاه توسعهای تعریفشده روی این سکو را هموار میکند.
وی ادامه داد: میدان گازی فرزاد Bبا هدف تولید روزانه حدود ۲۸ میلیون مترمکعب گاز ترش طراحی شده است. اما هدف این پروژه صرفاً افزایش تولید گاز نیست، بلکه صیانت از منافع ملی و جلوگیری از مهاجرت گاز به سمت بخش مقابل میدان مشترک، مهمترین مأموریت آن به شمار میرود.
ثقفی تصریح کرد: توسعه این میدان پس از سالها توقف، سرانجام به پیمانکاران داخلی واگذار شد و بارگیری نخستین جکت آن، بهعنوان نماد عبور از دوره انتظار و ورود به فاز عمل، نویدبخش تثبیت سهم ایران در یکی از مهمترین میادین مشترک گازی خلیج فارس است.
لزوم تلاش بیشتر ایران در میادین مشترک
اصغر ابراهیمی اصل، کارشناس نفتی هم در گفتگو با خبرنگار اقتصادی اطلاعات بر لزوم تحرک وسرمایه گذاری بیشتر ایران درمیادین مشترک گازی ونفتی مشترک در خلیج فارس تاکید کرد و گفت: عربستان از میادین گازی «فرزاد ای و بی» سالانه ۱۵ میلیارد دلار سود کسب میکند، درحالیکه ایران از این میادین هیچ درآمدی ندارد.
وی با اشاره به میدان مشترک «فروزان» ادامه داد: عربستان روزانه ۶۰۰ هزار بشکه نفت درروز از این میدان تولید دارد و قصد دارد این رقم را به ۸۰۰ هزار بشکه در روز برساند، درحالیکه تولید ایران تنها ۳۵ هزار بشکه در روز است.
ابراهیمی اصل گفت: این میادین مشترک هستند و اگر ایران تولید نکند، عربستان به بهرهبرداری ادامه خواهد داد تا جایی که مقدار قابل توجهی ازحجم مخزن تخلیه شود.
این کارشناس نفتی تصریح کرد: لذا باید سرمایهگذاری مالی و فنی ویژهای روی میادین مشترک نفتی وگازی انجام شده و بهرهبرداری از این میادین در اولویت قرارگیرد چرا که هرروز غفلت ما به معنی تامین منافع طرف مقابل خواهد بود.
