تنشهای نظامی و حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران باعث شد وضعیت بازدید از میراث فرهنگی کشور، بهویژه مجموعه جهانی تختجمشید با افتی بیسابقه مواجه شود. این در حالی است که درهای این مجموعه بهروی گردشگران باز است. مسئولان این پایگاه، تعداد گردشگران داخلی دچار کاهش جدی شده و ورود گردشگران خارجی به متوقف شدهاست.
انتظار میرود با پایان قطعی جنگ بنا بر تاکید مدیر این پایگاه جهانی شاهد حضور گسترده گردشگران باشیم.
دکتر محمدجواد جعفری، مدیر پایگاه جهانی تخت جمشید، در گفتگو با خبرنگار اطلاعات اظهار کرد: این مجموعه تاریخی مطابق با دستورالعملهای وزارت میراث فرهنگی همچنان به فعالیت خود ادامه میدهد.
البته همزمان با آغاز شرایط جنگی، این مجموعه از ۹اسفند ماه سال گذشته تا ۷فروردین تعطیل بوده، اما پس از آن مجدداً پذیرای بازدیدکنندگان شدهاست.
با این حال، آمارها نشاندهنده افت شدید حضور گردشگران است. جعفری در اینباره گفت: «در فروردینماه، پس از بازگشایی، فقط در بازه یکهفتهای حدود پنج هزار نفر از تخت جمشید بازدید کردند، در حالی که در مدت مشابه سال گذشته، روزانه بین ۶۰تا ۷۰هزار نفر بازدیدکننده داشتیم.» این کاهش چشمگیر، بیانگر تأثیر مستقیم شرایط امنیتی و فضای روانی ناشی از جنگ بر صنعت گردشگری و بازدید از آثار تاریخی است.
وی همچنین گفت: در حال حاضر هیچ گردشگر خارجی در این مجموعه حضور ندارد و عملاً ورود گردشگران بینالمللی به صفر رسیدهاست.
این موضوع نهتنها از منظر اقتصادی، بلکه از نظر جایگاه فرهنگی و جهانی این اثر تاریخی نیز قابل توجه است؛ زیرا تخت جمشید بهعنوان یکی از مهمترین نمادهای تمدن باستانی ایران، همواره یکی از مقاصد اصلی گردشگران خارجی بودهاست.
در کنار کاهش بازدید، موضوع حفاظت از این اثر جهانی نیز در شرایط فعلی اهمیت ویژهای یافتهاست. مدیر پایگاه تخت جمشید درباره اقدامات انجامشده در این زمینه توضیح داد: ما اقدامات حفاظت پیشگیرانه را بهطور کامل انجام دادهایم تا در صورت بروز هرگونه تهدید احتمالی، از این میراث ارزشمند صیانت شود. این اقدامات بهطور معمول شامل تقویت سیستمهای امنیتی، پایش مستمر وضعیت سازهها و آمادهسازی تیمهای تخصصی برای واکنش سریع است.
کارشناسان حوزه میراث فرهنگی معتقدند که در شرایط بحران و جنگ، آثار تاریخی بهویژه در معرض خطرات مستقیم و غیرمستقیم قرار میگیرند. این خطرات میتواند شامل آسیبهای ناشی از حملات نظامی، لرزشهای ناشی از انفجارها یا حتی کاهش نظارت و نگهداری بهدلیل محدودیت منابع باشد.
در این میان، تخت جمشید بهعنوان یکی از ثبتهای جهانی یونسکو، نیازمند توجه و مراقبت ویژهای است.
از سوی دیگر، کاهش حضور گردشگران پیامدهای اقتصادی قابل توجهی نیز به همراه دارد. بسیاری از کسبوکارهای محلی در استان فارس، بهویژه در اطراف تخت جمشید، وابسته به صنعت گردشگری هستند.
افت شدید بازدیدکنندگان میتواند به رکود این فعالیتها و افزایش فشار اقتصادی بر ساکنان منطقه منجر شود.
با وجود تمامی این چالشها، مسئولان میراث فرهنگی ابراز امیدواری کردهاند که با بهبود شرایط و پایان یافتن تنشهای نظامی، روند بازگشت گردشگران به حالت عادی از سر گرفته شود.
جعفری ابراز امیدواری کرد با خاتمه وضعیت جنگی، بار دیگر شاهد حضور گسترده بازدیدکنندگان داخلی و خارجی در تخت جمشید باشیم.
در طول جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، چندین مکان تاریخی و فرهنگی در طول جنگ آسیب دیدند. در روزهای اول جنگ، حمله به میدان ارگ به کاخ گلستان در همان نزدیکی آسیب رساند و باعث شد یونسکو بیانیهای در مورد نگرانی خود صادر کند. دو روز بعد مجموعه ورزشی آزادی تهران بمباران شد. در روزهای آتی حمله به فلکالافلاک که با نشان سپر آبی مشخص شده بود، به چندین بخش از این مکان آسیب رساند. در پی حملات به اصفهان به میدان نقش جهان، چهلستون، عالیقاپو، مسجد شاه، مسجد جامع و موزه تاریخ طبیعی آسیب وارد شد.
در ایام جنگ، یونسکو خواستار حفاظت از مکانهای میراثی ایران و لبنان و سراسر خاورمیانه شد که بهدلیل جنگ آسیب دیدهاند یا در معرض خطر بالای آسیب قرار دارند.
در مجموع، آنچه امروز در تختجمشید جریان دارد، بازتابی از تأثیرات گسترده بحرانهای سیاسی و نظامی بر میراث فرهنگی و گردشگری است؛ حوزهای که همواره از نخستین قربانیان ناامنی و بیثباتی بهشمار میرود.
حفظ این آثار ارزشمند در چنین شرایطی، نیازمند برنامهریزی دقیق، همکاری بینالمللی و توجه مستمر به اهمیت میراث فرهنگی بهعنوان سرمایهای جهانی است.
شما چه نظری دارید؟