کاهش پوشش گیاهی و افزایش چند برابری جمعیت دامی نسبت به ظرفیت طبیعی ، مراتع کشور را با  خطر «بیابانی شدن» مواجه کرده است

محققان منابع طبیعی هشدار می دهند که کاهش پوشش گیاهی و افزایش چند برابری جمعیت دامی نسبت به ظرفیت طبیعی ، مراتع کشور را با  خطر «بیابانی شدن» مواجه کرده که نه‌فقط تنوع زیستی و معیشت هزاران خانوار عشایری و دامدار ،بلکه منابع طبیعی کشور را هم  در معرض خطر قرار می دهد.
 در همدان با بهبود نسبی بارندگی‌ها در ماه‌های گذشته، دشت‌ها و کوهپایه‌های استان  پس از سال‌های سخت خشکسالی، بار دیگرسبز شده و نشانه‌های حیات به خود گرفته‌اند؛ اما کارشناسان منابع طبیعی هشدار می‌دهند این سرسبزی نوظهور به معنای آمادگی کامل مراتع برای بهره‌برداری نیست و تداوم آن، در گرو مدیریت اصولی و جلوگیری از چرای زودهنگام و پر ظرفیت دام است.
 یکی از کارشناسان منابع طبیعی همدان در این باره می گوید: گیاهان مرتعی برای آن که بتوانند چرخه طبیعی خود را کامل کنند، باید مدتی فرصت داشته باشند تا ساقه بدهند، ریشه‌های خود را در خاک تقویت و در نهایت بذر تولید کنند، این مرحله برای تداوم حیات گونه‌های گیاهی و بازسازی طبیعی مرتع اهمیت اساسی دارد.
مونا اسکندری می افزاید: اگر گیاه پیش از رسیدن به این مرحله توسط دام خورده یا از بین برود، در سال‌های آینده فرصت بازتولید نخواهد داشت و به تدریج پوشش گیاهی مرتع کاهش پیدا می‌کند.
وی تصریح می کند: مراتع استان همدان از دیرباز یکی از مهم‌ترین پایه‌های دامداری سنتی در منطقه به شمار می‌رفته‌اند و این دشت‌ها و کوهپایه‌ها علاوه بر تأمین بخش قابل توجهی از علوفه دام، در حفظ خاک، جلوگیری از فرسایش، تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی و پایداری اکوسیستم منطقه نیز نقش مهمی دارند، به همین دلیل هرگونه فشار بیش از ظرفیت بر این منابع طبیعی می‌تواند پیامدهایی فراتر از کاهش علوفه داشته باشد.کارشناس منابع طبیعی همدان ادامه می دهد: در سال‌های گذشته عواملی مانند خشکسالی‌های پیاپی، کاهش بارندگی، تغییرات اقلیمی و افزایش جمعیت دامی سبب شده است توان بازسازی بسیاری از مراتع استان کاهش پیدا کند ؛ در چنین شرایطی حتی یک سال بارندگی مناسب نیز نمی‌تواند به سرعت خسارت‌های سال‌های گذشته را جبران کند و برای بازگشت مراتع به وضعیت مطلوب، نیاز به مدیریت دقیق و زمان کافی وجود دارد.

مراتع  گلستان  در خطر
 محقق مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان با اشاره به ظرفیت‌های عظیم مراتع گلستان، می گوید: بر اساس آمارهای ارایه شده، جمعیت دامی استان حدود ۲میلیون و ۲۰۰هزار واحد دامی برآورد شده در حالی که ظرفیت واقعی مراتع استان فقط ۷۵۰هزار واحد دامی است؛ یعنی فشار وارده بر مراتع ۳ برابر ظرفیت مجاز است. به گفته 
لطف الله پارسایی  وقتی جمعیت دامی ۳ برابر ظرفیت باشد، نقش مرتع در مسائل زیست‌محیطی مانند تثبیت خاک، تولید علوفه و حفظ منابع آب به شدت کمرنگ می‌شود و مرتع به سمت تخریب و بیابانی شدن حرکت می‌کند.
    پارسایی با تشریح عوامل تشدیدکننده چرای بیش از ظرفیت، می گوید: فقر اقتصادی و وابستگی شدید جوامع محلی و عشایر به دامداری، سبب شده است که دامداران برای حفظ معیشت خود، دام‌های بیشتری پرورش دهند و نبود گزینه‌های اقتصادی جایگزین، ضعف در نظارت بر پروانه‌های چرای دام و سنتی بودن نظام بهره‌برداری، این چرخه معیوب را ادامه داده و نتیجه این امر، کاهش پوشش گیاهی، فرسایش خاک و افزایش ریزگردها در شرق گلستان است.