به گزارش اطلاعات آنلاین، شوک جنگ ایران و پیامدهای آن، رقبای خاورمیانه را به حمایت از توافق صلح سوق داده و دولت ترامپ را وادار کرده است در مواجهه با مخالفت شدید اسرائیل و حامیانش در واشنگتن، یک توافق آزمایشی را بپذیرد. این تلاشهای دیپلماتیک در حالی است که منطقه پس از ناتوانی واشنگتن در وارد کردن ضربه نهایی به ایران، وادار کردن به باز کردن تنگه هرمز یا محافظت از متحدان خلیج فارس خود، در حال تغییر شکل است تا با قدرت کاهش یافته ایالات متحده سازگار شود.
تهران دوستان کمی در منطقه دارد، اما بقای حکومت به این معنی بوده است که همسایگانش مجبور به یافتن راهی برای سازش شدهاند. آندریاس کریگ، دانشیار کالج کینگز لندن، گفت که کشورهای خلیج فارس از میزان محافظت واشنگتن از اسرائیل در برابر پهپادها و موشکهای ایران، با وجود تریلیونها دلار سرمایهگذاری خلیج فارس که به ایالات متحده سرازیر شده است، شوکه شدهاند.
او گفت: «ما احتمالاً شاهد روزهای پایانی امپراتوری آمریکا در خاورمیانه هستیم. در سراسر خلیج فارس، سرخوردگی کاملی از نفوذ آمریکا و توانایی رهبری آمریکا وجود دارد.» این توافق موقت در پایان هفته گذشته پس از سفر مقامات پاکستانی و قطری به ایران در تلاش نهایی برای دستیابی به یک توافق کلی بین تهران و واشنگتن، مورد توافق قرار گرفت.
رهبران گروهی متشکل از هشت کشور مسلمان در تماسی تلفنی با ترامپ در روز شنبه، از او خواستند توافقی را بپذیرد که به جنگ پایان دهد، تنگه هرمز را بازگشایی کند و مذاکرات در مورد برنامه هستهای ایران را از سر بگیرد. همان کشورها پیش از جنگ در واشنگتن در مقابل بنیامین نتانیاهو شکست خوردند، اما اکنون موفق شدهاند بر نخستوزیر اسرائیل - که در همان روز با ترامپ صحبت کرد - غلبه کنند و رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد که این توافق «تا حد زیادی مذاکره شده است».
ترامپ هفته گذشته گفت که نتانیاهو «هر کاری را که به او بگویم انجام خواهد داد» در مورد ایران. تیتر یک مقاله تحلیلی که روز دوشنبه در تایمز اسرائیل منتشر شد این بود: «اسرائیل جنگ ایران را به عنوان شریک ایالات متحده آغاز کرد - و در حاشیه آن را به پایان میرساند». امارات متحده عربی که بنا به گزارشها از کشورهای دیگر خلیج فارس خواسته بود به جنگ علیه ایران بپیوندند و حملات هوایی خود را انجام داده بود، در کنار عربستان از توافق صلح حمایت کرد. عربستان، قطر، اردن، بحرین، پاکستان، ترکیه و مصر. به نظر میرسد روند اجماع منطقهای، بخشی از رقابت تلخ برای نفوذ بین امارات و عربستان را ترمیم کرده است، به طوری که در هفتههای اخیر چند تماس تلفنی بین حاکمان آنها برقرار شده است.
پیامدهای جنگ، چشمانداز کمی برای پیوستن کشورهای بیشتر به توافقنامههای ترامپ برای ایجاد روابط بهتر بین اسرائیل و چند کشور عربی باقی میگذارد، با وجود درخواست او در روز دوشنبه مبنی بر اینکه همه کشورهای درگیر در مذاکرات صلح باید به آن بپیوندند. طبق گزارشها، وقتی ترامپ روز شنبه از طریق کنفرانس تلفنی از کشورهای بیشتری خواست تا به این توافقنامه بپیوندند، با سکوت مواجه شد. اسلامآباد، که رهبری تلاشهای میانجیگری را بر عهده داشت، گفته است که تفرقه در جهان اسلام فقط به نفع اسرائیل است.
مسعود خان، سفیر سابق پاکستان در ایالات متحده، گفت که موفقیت اسلامآباد، آوردن کشورهای دیگر به روند صلح بوده است. ترکیه، مصر، عربستان سعودی و قطر از کانالهای خود برای حمایت از این تلاش استفاده کردند. او گفت: «پاکستان نمیتوانست به تنهایی پرواز کند. برای اینکه میانجیگری خود را بسیار معتبرتر کند، باید از مناطق اطراف خود حمایت میکرد.»
انتظار میرود حضور ایالات متحده در خاورمیانه، که در بیش از دوازده پایگاه پراکنده است، همچنان ادامه یابد. اما کشورها در حال تماس با شرکای امنیتی بیشتری در منطقه و فراتر از آن هستند و قرار است اروپا نقش بزرگتری ایفا کند. در طول جنگ، پاکستان نیروها و هواپیماهای جنگندهای را برای دفاع از عربستان سعودی اعزام کرد، در حالی که سربازان و هواپیماهای مصری در امارات متحده عربی، بزرگترین حامی مالی قاهره، مستقر بودند. همچنین صحبتهایی در مورد انعقاد توافقنامههای عدم تجاوز با ایران وجود دارد.
عبدالخالق عبدالله، استاد علوم سیاسی در امارات متحده عربی، گفت که کشورش میخواست ایرانی بدون موشک و پهپاد، بدون گروههای نیابتی و بدون فعالیت هستهای ببیند، اما در نهایت این امر محقق نشد. او گفت: «امارات کشوری بسیار عملگرا است. ایران همچنان یک تهدید بزرگ است، اما دیگر آن ایران امپراتوری نیست که در ۲۰ سال گذشته دیدهایم.»
او گفت خاورمیانه جدیدی در حال ظهور است که ترکیه، اسرائیل و کشورهای خلیج فارس برای پر کردن خلأ ناشی از تضعیف تهران با هم رقابت میکنند. یکی از محورهای نوظهور بر عربستان و پاکستان متمرکز است که سال گذشته یک پیمان دفاعی مشترک امضا کردند. مذاکراتی برای پیوستن ترکیه، قطر و مصر به این توافق که «ناتوی مسلمان» نامیده میشود، انجام شده است. در سوی دیگر، اتحادی بین امارات متحده عربی، هند، اسرائیل و ایالات متحده، معروف به گروه I2U2، قرار دارد.
اچ.ای. هلیر، عضو ارشد اندیشکده موسسه خدمات متحد سلطنتی در لندن، گفت که منطقه محاسبه کرده است که تغییر رژیم در تهران بسیار خطرناک است زیرا میتواند منجر به فروپاشی دولت و هرج و مرج شود، چیزی که فقط اسرائیل میخواهد. همچنین برای ترامپ روشن شده بود که جنگ آنچه او میخواست، به ارمغان نمیآورد، بنابراین منطقه آنقدر او را متقاعد نکرد که توافق را بپذیرد، بلکه به او اجازه داد بگوید از حمایت منطقهای گستردهای برخوردار است.
هلیر گفت: «این دیگر یک معماری دفاعی نیست که صرفاً حول ایالات متحده ساخته شده باشد. کشورهای خلیج فارس به طور فزایندهای برای این احتمال آماده میشوند که واشنگتن ممکن است در زمانی که بیشترین نیاز را به آن دارند، آنجا نباشد.»