اطلاعات - گروه شهرستان‌ها: آمریکا در نخستین روز جنگ تحمیلی سوم در نهم اسفند پارسال در اقدامی جنون آمیز مدرسه شجره طیبه میناب را هدف چند فروند پرتابه قرار داد که بر اثر آن ۱۶۸ دانش آموز و معلم به طرز دلخراشی به شهادت رسیدند به نحوی که بر اساس اعلام دادگستری هرمزگان به رغم گذشت ۸۰ روز از این واقعه تلخ هنوز ۶۰ قطعه از پیکرهای این دختران و پسران خردسال معصوم شناسایی و به خاک سپرده نشده است.

وقوع این جنایت جنگی موضوعی است که پیگیری قضایی آن تا زمان محاکمه و مجازات عاملان و مسببان آن باید ادامه پیدا کند؛ بر همین اساس دستگاه قضایی موظف است برای احقاق حقوق این فرشتگان معصوم، اقدام لازم و اثرگذار را تا حصول نتیجه دنبال کند.

بُعد دیگر این ماجرا ،ضرورت ماندگاری خاطره حمله ددمنشانه کشور مدعی آزادی و حقوق بشر در اذهان مردم ایران و سایر جهانیان است که به طور حتم هر چه ابعاد این فاجعه نزد افکار عمومی روشن تر شود،پیگیری پرونده این جنایت در مجامع بین المللی با سرعت بیشتر انجام می شود.

یکی از ابزارها در راستای تلاش برای زنده نگه داشتن یاد و خاطره شهدای میناب و رساندن صدای مظلومیت آنها به جهان، هنر است و می توان از آن بهره گرفت؛ در این میان عکاسی به عنوان هنری بی بدلیل می تواند نقش اثرگذاری را ایفا کند. مرتضی آخوندی از جمله عکاسان و هنرمندان کشورمان است که در ایام مصیبت بار روزهای نخست جنگ و حمله به میناب،در این دیار حضور یافت و در کمال دقت؛به شکار لحظه ها پرداخت؛ لحظه هایی از غم و اندوه پدران و مادرانی که فرزندان خود را در صبح نهم اسفند روانه مدرسه کرده بودند اما پیکرهایشان را تکه تکه تحویل گرفتند.

گفتگو با عکاس «عکس سوگ»

این عکاس ۳۴ ساله با ثبت تصویر هوایی از محل خاکسپاری شهدای فاجعه دبستان شجره‌طیبه میناب ،ماندگارترین عکس تاریخ فعالیت حرفه اش را به ثبت رساند  که این عکس موفق به کسب جایزه نخست بخش عکاسی خبری در رقابت‌های بین‌المللی Golden Shot Photography Awards ۲۰۲۶ شد.

بر اساس نتایج نهایی این رقابت‌ها که به‌تازگی اعلام شده است، هیأت داوران با تمجید از ترکیب‌بندی خلاقانه، زاویه دید هوایی و قدرت روایتگری اثر عکس سوگ، آن را به‌عنوان برترین عکس خبری سال برگزیدند.

مرتضی آخوندی پیش از این هم با دریافت چند جایزه ملی و بین‌المللی و حضور در نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های معتبر، جایگاه ویژه‌ای در عرصه عکاسی ایران و جهان به دست آورده بود، اما این عکس به عنوان اثری ماندگار توانسته، هم توان و خلاقیت حرفه ای اش به عنوان یک عکاس ایرانی را نمایان کند و هم صدای مظلومیت این شهدا را با ابزار هنر به گوش جهانیان برساند.

جهان؛‌ جغرافیای سوگ میناب

آخوندی در گفتگو با خبرنگار اطلاعات در بندرعباس می گوید: با این که در رشته حسابداری تحصیل کرده ام، اما همیشه علاقه مند به عکاسی و دوربین بوده ام ؛به همین دلیل آموزش این حرفه را شخصا با خواندن کتاب های مرتبط آموزشی آغاز و شروع به عکاسی کردم.

وی می افزاید: از پارسیان تا جاسک  ، از حاجی‌آباد تا قشم، از موزستان و بازار انبه‌فروشان، مصایب آب و قصه زار (مراسمی در جنوب کشور) و از بادهای جنوبی و موج‌های داغ هرمزگان تصاویر زیادی  ثبت کرده ام.

این عکاس ۳۴ ساله تصریح می کند: اولین جایزه‌ام را در سال ۲۰۱۹ میلادی به دلیل عکسی که از توقیف یک نفتکش انگلیسی در تنگه هرمز ثبت کرده بودم، دریافت کردم و پس از آن به طور انفرادی در  نمایشگاه عکسی که با موضوع هرمزگان در روسیه برگزار شد، شرکت کردم.

 روز واقعه

آخوندی در ادامه این گفتگو، درباره حضورش در میناب درپی حمله آمریکا به مدرسه شجره طیبه می گوید: صبح ۹ اسفند و در حالی که حدود ۲ ساعت از حمله آمریکا به میناب گذشته بود، توانستم خودم را به این مدرسه برسانم؛ باورکردنی نبود. انگار کابوس بود...انگار فیلمی در ژانر وحشت بود که دوست نداشتی تا آخر ببینی. پدر و مادران روی زمین افتاده بودند و ضجه می‌زدند، امدادگرها اجساد بی‌سر و بی‌تن یا حتی تکه‌تکه‌ پیکرهای را از زیر آوار بیرون می‌آوردند. شرایط آنقدر ناراحت‌کننده بود که گاهی ترجیح می‌دادم به جای عکس گرفتن به امدادگران کمک کنم.

وی ادامه داد: حوالی غروب راهی سردخانه تیاب شدم. آن روز به جز من، یکی دو عکاس دیگر هم حضور داشتند.به همگی‌ مان سفارش کرده بودند از تک‌تک اجساد عکس بگیریم تا با نمایش‌ آنها از صفحه مانیتور بزرگ سالن سردخانه و بیمارستان به شناسایی‌ پیکرها توسط خانواده هایشان کمک کنیم.

این عکاس جوان ناگهان به گوشه  ای خیره می شود و با اندوه می گوید: دختری با تک النگو در دست،پسری با جوراب بَت‌مَن، دختری با موهای بلند خرمایی... برخی اوقات هنگام عکاسی،چشمانم را برای لحظاتی می بستم  ،دیدن دختران و پسران سرزمینم در این شرایط برایم بسیار دردناک بود.

مرتضی آخوندی در ادامه تصریح می کند: ساعتی بعد از تشییع دانش‌آموزان شهید ، عکس‌ها و فیلم‌های آن منتشر شد.  فایل اصلی عکس ها و فیلم هایی که تهیه کرده بودم، رایگان در اختیار هر کسی که درخواست می‌کرد قرار می دادم ،دوست داشتم همه جهان را از این عمق این جنایت آگاه کنم.

وی می افزاید: چند فِریم از عکس‌های روز تشییع دانش‌آموزان شهید میناب را در یکی از صفحات مجازی و شخصی خود به نمایش گذاشتم؛ اقدامی که در پی آن،  با بازخوردهای بسیار و متفاوت مواجه شدم:برخی‌ها می‌پرسیدند عکس ها واقعیه؟ چقدرش فتوشاپه؟ بعضی‌ها هم اجازه انتشار می‌خواستند. تعداد قابل‌توجهی از مخاطبان خارجی هم اظهار تأسف می‌کردند و پیغام می گذاشتند که ما در جبهه شما هستیم.

جنایت جنگی، نه هوش مصنوعی

این عکاس تصریح می کند: ساعت‌١٠‌صبح سه‌شنبه ١٢ اسفند١۴٠۴، روز تشییع همان پیکرهای کوچک و تکه‌تکه بود،همه تجهیزات   عکاسی را داخل کیف گذاشتم و به محل خاکسپاری رفتم. من و چند عکاس بومی در آنجا حضور داشتیم که موقعیت‌ها و فضاها را باهم تقسیم کردیم تا صحنه و لحظه‌ای از دوربین، دور نماند.

وی ادامه می دهد: تابوت‌ها روی دست جمعیت پرجوش‌وخروش پیش می‌آمدند. حال و هوای روز تشییع طوری سنگین و عجیب بود که در لحظاتی من هم مسخ می‌شدم و یادم می‌رفت در چه‌زمان و مکانی مشغول چه کاری  هستم. دستگاه مخصوص هلی‌شات را بالا برده بودم و تصاویر را از صفحه مانیتور کوچک با ریموت کنترل تماشا می‌کردم. هر چه هلی‌شات را بالاتر می‌بردم، تعداد بیشتری از قبرهای خالی که جماعتی به گِردشان بر سر و سینه می‌زدند و مُشت‌مُشت خاک به هوا پرت مـی‌کـردنـد، نمایان می‌شد.

آخوندی ادامه می دهد: چند فریم از این صحنه ها عکاسی کردم.آنقدر فضا عجیب و غریب بود  که پس از انتشار این عکس های هوایی،برخی ها تا چند وقت آنها را به هوش مصنوعی‌ نسبت می دادند.

گفتگو از سارا چشم‌براه