به گزارش «اطلاعات آنلاین» ۱۵ روز بیشتر از پیروزی انقلاب اسلامی ایران نگذشته بود که عراق برای نخستین بار پس از انقلاب در اسفندماه ۱۳۵۷ به خاک ایران تجاوز کرد. آن روزها نیروهای انقلاب با افرادی که از سوی عراق مسلح می شدند، درگیر بودند. این موضوع را ابراهیم یزدی، وزیر امور خارجه وقت مطرح کرده بود. او که در شهریور سال ۱۳۵۸ در حاشیه جنبش غیر متعهدها با سران رژیم بعث از جمله صدام دیدار داشت، به آنان گفته بود ایران معتقد است که عراق در نا آرامی های کردستان و خوزستان دست دارد.
پس از این دیدار بود که صلاح علی نماینده عراق در سازمان ملل ابراز خرسندی کرده بود که بزودی مشکلات ایران و عراق حل میشود. اما صدام پس از دیدار با ابراهیم یزدی یعنی یکسال پیش از شروع این جنگ گفت: «اکنون فرصت مناسبی داریم. آنان فروپاشیدهاند، ارتششان تکه پاره است، نیروهایشان پراکنده شده، بین خود درگیرند، برخی ها برخی دیگر را میکشند. الان فرصت تاریخی داریم که حق مان را بازگردانیم و این را به تو می گویم. خودت را به عنوان نماینده عراق آماده کن می خواهم بروم و به آن ها ضربتی بزنم که همه صدایش را بشنوند.»
البته این نخستین بار نبود که عراق به ایران تجاوز می کرد. ریشه اختلافات ایران و عراق از ابتدای پیدایش عراق وجود داشت. اما در قرن اخیر ریشه اختلافات به حضور و دخالت انگلیسی ها در خلیج فارس باز می گردد. انگلیسی ها که در هر موردی در غرب آسیا دخالت و تلاش می کردند تا کشورها را به کشورهای کوچک تر تجزیه کنند. به همین منظور تلاش می کردند تا مرزهای آبی ایران محدود شود تا بتوانند بر آنان مدیریت کنند. آنها تلاش می کردند تا اروند رود که اسم آن در شاهنامه فردوسی هم آمده است را از مرزهای ایران خارج کنند و بخشی از آن را در اختیار عراق قرار دهند. که در سال ۱۹۳۷ به درخواست انگلیس، ایران و عراق معاهده ای را امضا می کنند که بخشی از اروند رود که تا آن زمان جزیی از نقشه ایران به حساب می آمد، منطقه آزاد کشتی رانی اعلام شود. پس از این معاهده بود که سران وقت دو کشور اعلام کردند که این معاهده با فشار انگلیسی ها به امضا رسید.
پس از کودتای عبدالکریم قاسم در سال ۱۳۳۷ و تاسیس جمهوری عراق در همان تاریخ و سپس کودتای عبدالسلام عارف همچنان تجاوزات مرزی عراق به ایران ادامه داشت تا اینکه در سال ۱۳۴۴ زمانی که حکومت عراق به کردها حمله و تلاش کرد تا آنان را سرنگون کند، آنان به ایران گریختند و عراق این بار به بهانه سرنگونی کردها مجدد به ایران تجاوز کرد. این موضوع سبب شد تا دو کشور با یکدیگر درگیر شوند. تحرکات عراق علیه ایران در سال ۱۳۴۷ و در دوره کودتای حسن البکر و معاون او صدام حسین به اوج رسید. در همین زمان عراق یک نقشه جعلی را منتشر کرد و نام استان خوزستان ایران را به عربستان تغییر داد. عراق هم مدعی اروند رود و شط العرب شد. رژیم بعث عراق یکسال پس از روی کار آمدن خود به ایران اعلام کرد که اگر قرار است در اروند رود کشتی رانی صورت گیرد باید با پرچم کشور عراق باشد.
ایران هم در آن زمان با کشتی بازرگانی با نام ابن سینا که توسط کشتی های مسلح و جنگنده های جت همراهی می شد، با پرچم ایران از اروند رود عبور کند و این ادعا خنثی شود.
تجاوزات عراق به ایران از سال ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۳ ادامه داشت تا قرارداد مرزی ۱۹۷۵ الجزایر به امضا رسید. قرارداد الجزایر که خط مرزی ایران و عراق را در آب های اروند رود تعیین می کرد، سبب شد عراق تا پس از پیروزی انقلاب به ایران تجاوز نکند.
این قراداد بین محمدرضا پهلوی و صدام حسین معاون رییس جمهوری وقت به امضا رسید. زمانی که محمدرضا پهلوی خاک ایران را ترک می کرد، گفته بود که اگر من نباشم، ایران تجزیه خواهد شد. کارشناسان یکی از اهداف حمله عراق به ایران پس از انقلاب اسلامی را تجزیه ایران عنوان کرده بودند.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در حالی که کشور هنوز نتوانسته بود بر اوضاع تسلط کامل داشته باشد و هر روز گروهک های ضد انقلاب با نیروهای انقلاب درگیر می شدند و سران انقلاب را ترور می کردند، عراق در تاریخ هفت اسفند ماه ۱۳۵۷ به ایران حمله کرد. از آن تاریخ تا اعلام جنگ سراسری عراق توانسته بود ۶۶۰ بار خاک ایران را مورد تجاوز قرار دهد. در طول این مدت عراق قراردادهای نظامی با کشورهایی مانند آمریکا، شوروی، ایتالیا و کشورهای دیگر به امضا رساند.
این در حالی بود که سازمان آزادیبخش فلسطین، لبنان و سوریه به ایران کمک های محدود می کردند.
تجاوزات اصلی و گسترده عراق به ایران که منجر به دفاع مقدس شد از ۵ شهریور ۱۳۵۹ شکل دیگری به خود گرفت که در جدول زیر به آن اشاره شده است.
| توضیحات |
عنوان |
تاریخ |
| با همکاری قوای ارتش، سپاه، ژاندارمری ستاد همانگی عملیاتی در قصر شیرین تشکیل شد. در این درگیری یک نفر شهید و دو نفر مجروح شدند. در همین تاریخ وزارت کشور علیه رژیم فاشیستی صدام حسین اعلام جرم کرد. |
عراق اطراف قصر شیرین را زیر آتش توپخانه گرفت. درگیری در مناطق «تنگ هوان، تپه ریش، تنگ توشاه اتفاق افتاد. |
پنجم شهریورماه ۱۳۵۹ |
| برای مقابله با تاثیرات انقلاب اسلامی ایران، عراق، عربستان و مصر پیمان امنیتی امضا کردند. |
در رویارویی با نیروهای ارتش ج.ا مواضع و سنگرهای مزدوران بعث عراق نابود شد. نیروهای ایرانی در پاسخ به حملات عراق از موشک انداز استفاده کردند که دو تا از آنان به هدف اصابت کرد. چهار نفر از مهاجمین کشته شدند. |
ششم شهریور ماه ۱۳۵۹ |
| دو پایگاه عراقی به وسیله نیروهای ارتش ج.ا در هم کوبیده شدند. واحد توپخانه عراق در پایگاه «مجید قادر» از کار افتاد و در درگیری ها ۱۱ پاسدار، سرباز و پیشمرگ کرد به شهادت رسیدند. |
درگیریهای مزدوران بعث عراق با نیروهای ارتش ج.ا از سر گرفته شد. |
هشتم شهریورماه ۱۳۵۹ |
| صبح دیروز نیروهای بعث عراق شهر قصر شیرین را با آتش توپخانه مورد حمله قرار دادند. |
در جریان مقابله با تجاوز ارتش مزدور بعث عراق یک پایگاه و چند خودرو عراقی نابود شدند. |
۱۳ شهریورماه ۱۳۵۹ |
| ارتش بعث عراق ساعت شش و سی دقیقه شهرستان قصر شیرین و پایگاه های گروهان اول و گروهان خان لیلی را زیر آتش توپخانه قرار داد. یک پاسدار و یک غیر نظامی شهید و ۲۲ نفر مجروح شدند. ایران هم یک هواپیما و ۳ تانک ارتش عراق را منهدم کرد |
ایران به عراق جوابی جانانه و دندان شکن داد. |
۱۵ شهریورماه ۱۳۵۹ |
| نیروهای انقلاب به شدت حمله مهاجمان بعثی را پاسخ دادند و طی آن درگیری شدید هوایی بین دو طرف در گرفت. در این دگیری ۲ نفر شهید و ۲۰ نفر مجروح شدند. به شهرداری قصر شیرین آسیب وارد شد و دو اتومبیل از بین رفت و چند مغازه ویران شد. درگیری در تنگه هاوان و خان لیلی ادامه دارد |
بامداد امروز در قصر شیرین درگیری شدید هوایی ایران و عراق از سر گرفته شد. دهها تانک و خودرو عراقی منهدم شد و تلفات سنگینی به دشمن وارد آمد. |
۱۸ شهریور ۱۳۵۹ |
| فرماندهان ارتش از جبهه جنگ ایران و عراق بازدید کردند. برادران ارتش، سپاهی و ژاندارمری با روحیه ای بسیار قوی و قاطعانه به حملات دشمن پاسخ دادند |
درگیری ایران و عراق در سراسر نوار مرزی نفت شهر زیر آتش شدید توپخانه و نیروهای هوایی دشمن قرار گرفت. |
۱۹ شهریور ۱۳۵۹ |
| کلیه پاسگاه های بتونی عراق و یک انبار مهمات این کشور تجاوز گر منهدم شد. ششمین هلی کوپتر عراقی در تجاوز هوایی به ارتفاعات آق داغ سرنگون شد. |
یک عدد میگ عراقی پس از ورود به آسمان آبادان منهدم شد. سرکوب همه جانبه نیروهای مزدور عراقی در نوار مرزی اتفاق افتاد و نیروهای عراقی با سلاح های سنگین به شهر مهران حمله کردند |
۲۰ شهریورماه ۱۳۵۹ |
| برای تقویت نیروهای انقلاب دو گردان نیرو از اصفهان به غرب کشور اعزام شد. |
درگیری های شدید ایران و عراق به مناطق اطراف خرمشهر کشیده شدند. دو فروند هلی کوپتر و ۵ تانک عراقی در درگیری های مرزی ایلام منهدم شدند. نیروهای مدافع انقلاب هم با شجاعت کامل ۲۰۰ تانک و ۳۰ خودرو عراقی را منهدم کردند. |
۲۲شهریور ۱۳۵۹ |
| سربازان اسلام سنگرها و آشیانه های سلاح سنگین عراق را ویران کردند. سه پاسگاه مرزی عراق منهدم شد. مبارزان عراقی تاسیسات نفتی کرکوک را به آتش کشیدند. راکت منهدم نشده عراقی که هنگام سرنگونی میگ عراقی بر جای ماند ساخت آمریکا است. |
هواپیماهای عراقی به هلی کوپتر رییس جمهوری و نخست وزیر تیراندازی کردند. |
۲۳ شهریور ۱۳۵۹ |
| دو میگ جنگنده عراقی سرنگون شدند افرادی که این میگ ها را سرنگون کردند ترفیع گرفتند. یک جاسوس عراقی که برای دوره نظامی به عراق رفته بود همراه با تجهیزات نیمه سنگین در اهواز کشته شد. |
در درگیری های پراکنده در مناطق سومار و نفت شهر در مقابله با تهاجمات ارتش مزدور بعث عراق ۶ نفر از برادران سپاهی و ارتشی شهید شدند. تیراندازی مزدوران عراق به پاسگاه پرویز در قصر شیرین ادامه دارد ... همچنین نیروهای ایرانی و عراقی در تنگاب کهنه و تنگاب نو درگیر شدند. |
۲۴ شهریورماه ۱۳۵۹ |
| برای تقویت نیروهای انقلاب یک واحد ضد هوایی از کشور ۴۴ اصفهان و یک گردان از لشکر ۷۷ خراسان اعزام شدند همچنین بسیج عشایر به نیروهای انقلاب پیوست. |
تدارکات نظامی وسیع ایران برای مقابله با تجاوزات عراق. به دنبال بازید رییس جمهوری و نخست وزیر وقت از مناطق مرزی تصمیم گرفته شد تا ایران از حالت تدافعی خارج شده و به حالت تهاجمی در بیاید و قرار شد هرگونه تجاوز عراق به مرزها به شدت سرکوب شود |
۲۵ شهریور ۱۳۵۹ |
| در جریان تسخیر این تپه یک تانک دشمن منهدم شد و یک انبار مهمات عراق با فانتوم منتشر شد. همچنین نیروهای بعث در جوانرود چهار پاسدار را شهید کردند. |
یک تپه در منطقه سردشت به دست سربازان اسلام افتاد. این تپه از نظر سوق الجیشی دارای موقعیت حساس و بسیار مهم است. تمامی منطقه مرزی زیر نظر ارتش و سپاه قرار گرفت. |
۲۶ شهریور ۱۳۵۹ |
| روستای مرزی خروبیه و بصره در عراق هم از سکنه خالی شد. |
عشایر لرستان برای سرکوبی نیروهای عراقی در جبهه ها مستقر شدند. همچنین عوامل مزدور بعث عراق دو پاسدار مستقر در شلمچه را شهید کردند و با سلاح های سنگین به این منطقه حمله کردند. پس از این حمله کار نقل و انتقال روستانشینان نوار مرزی آغاز شد. |
۲۷ شهریور ۱۳۵۹ |
|
|
۵۰ تانک عراق در ۴ روز اخیر منهدم شدند. توپخانه سنگین ایران در منطقه نوار مرزی فکه در ناحیه خوزستان در پاسخگویی به حملات آتشبار عراق یک چاه نفت مورد هدف نیروهای انقلاب قرار گرفت. همچنین ۵ پاسگاه مرزی عراق منهدم شد. |
۲۹ شهریور ۱۳۵۹ |
| دو فروند کشتی خارجی با پرچم ایران وارد خلیج فارس شدند که از سوی عراق به قسمت فرماندهی هر دو کشتی تیراندازی شد. همچنین عراق در مرزهای خشکی خوزستان با توپخانه و تانک و موشک و سلاح های سنگین حمله کرد و درگیری به ترمینال خرمشهر و فرودگاه آبادان کشیده شد. |
نخست وزیر انگلیس و معاون وزیر امور خارجه آمریکا درباره ایران گفتگو کردند. سراسر ساحل عراق زیر آتش سنگین توپخانه ایران قرار گرفت. یک ناوچه جنگی عراق با ۱۰ سرنشین منفجر شد. یک هلی کوپتر در آبادان سقوط کرد. یک کشتی روسی حامل اسلحه وارد بصره شد. |
۳۱ شهریور ۱۳۵۹ |
| خسارات جنگی ارتش عراق: ۳ فروند میگ در تهران ۳فروند میگ در حوالی نوژه ۶ فروند میگ در ایلام ۴ فروند ناوچه موشک انداز در حوالی بوشهر هواپیماهای ایرانی موفق شدند تا هدف های مورد نظر را در قلب خاک عراق منهدم کنند و سالم به کشور بازگردند. لشکر ۹۲ زرهی اهواز نیروهای بعث عراق را در اطراف شلمچه در هم کوبید. مرزهای آبی نزدیک سواحل ایران منطقه جنگی اعلام شد. |
۶ فروند هواپیمایی میگ عراقی ناگهان وارد کرمانشاه شدند و فرودگاه این شهر را بمباران کردند. باند فرودگاه و برج مراقبت به کلی از بین رفت. هواپیماهای مذکور پس از بمباران کرمانشاه به سمت همدان حرکت کردند. همزمان با بمباران چند نفطه از فرودگاه کشور پایگاه نوژه مورد هدف قرار گرفت. هواپیماهای عراق به منطقه آذربایجان غربی حمله کردند. همچنین این هواپیماها اطراف شهرکرد را مورد هدف قرار دادند. |
یکم مهرماه ۱۳۵۹ |
