محمد داود بیگی
بررسی تاثیرات و پیامدهای سوء تغییرات اقلیمی برمحیط زیست و زندگی تمامی جانداران، سالهاست مورد توجه کشورهای مختلف قرار گرفته است تا با اقدامات لازم بتوان از بروز و ظهور پیامدهای خطرناک آن جلوگیری کرد اما به گفته کارشناسان این مهم محقق نخواهد شد مگر این که تمامی کشورها در اقدامی واحد و هماهنگ،برنامه های مدونی را به مرحله اجرا درآورند ؛ این همان اقدامی است که در قالب طرح کاشت یکهزار میلیارد درخت در سراسر جهان دنبال می شود.
ایران به عنوان یکی از کشورهای بسیار آسیب پذیر در مقابل تغییرات اقلیمی ،از چند سال قبل با افزایش خشکسالی های وسیع و طولانی مدت، کاهش منابع آب شیرین ، از بین رفتن کمی و کیفی
جنگل ها و مراتع و همچنین افزایش بیابان زایی مواجه شده است که پیشگیری از ادامه این روند، نیازمند اقدامات سریع برای توقف این روند؛هم در داخل و هم در قالب همکاری با دیگر کشورهاست.
بر اساس تصمیمگیری و هماهنگی کشورها،طرح مذکور با در نظر گرفتن مساحت هر کشور در یک دوره زمانی توسط بخش عمران سازمان ملل متحد تعریف شده و در این میان سهم ایران، کاشت
یک میلیارد درخت از سال زراعی۱۴۰۱ تا پایان سال ۱۴۰۶است.
بر اساس آمارها ۴۱ درصد از کل ۳ تریلیون درخت موجود روی کره زمین در ۳ کشور روسیه، کانادا و برزیل است.
بر اساس نتایج یافته های کارشناسان، کره زمین در ابتدا حدود ۶ تریلیون درخت داشته است اما متاسفانه، انسان ها نیمی از آن را قطع کردند و اکنون نیمی از آن تعداد درخت باقی مانده است. حالا اما قرار شده است در چارچوب یک اتحاد و برنامه جهانی، کاشت یک تریلیون اصله درخت در دستور کار قرار بگیرد.
کشورهای مختلف در قالب این کارزار هر کدام سهمی در کاشت درخت بر عهده گرفته اند. چین متهعد به کاشت ۷۰ میلیارد اصله درخت، ایالات متحده آمریکا ۱۰۰ میلیارد و عربستان سعودی به کاشت ۱۰ میلیارد اصله در داخل کشور و ۴۰ میلیارد اصله در خارج از سرزمین خود شده است.
حفظ و احیای عرصه های جنگلی
با غرس یک تریلیون درخت، این عرصه های جدید جنگلی می تواند تا یک میلیارد تن دی اکسید کربن را جذب کند و این میزان یعنی حدود یک چهارم دی اکسید کربنی که بشر تا کنون روی کره خاکی تولید کرده است .
ایران در رتبه بالای تولید کربن در میان کشورهای دنیا قرار دارد و این در حالی است که کشورمان در رتبه ۴۲ کشورهای دنیا در زمینه ترسیب کربن
( روند ذخیره کربن موجود در هوا در خاک و گیاهان)قرار دارد.
ایران اکنون با چالش های بسیار جدی زیست - محیطی اعم از تغییر اقلیم، کمبود آب به ویژه آب شیرین، بیانزایی، آلودگی صنعتی و خاک و کمبود فضای سبز روبروست که کاشت یک میلیارد درخت علاوه بر حفظ و احیای عرصه های جنگلی در کاهش این مشکلات نقش بسزایی دارد که انتظار می رود اعتبارات لازم تخصیص داده شود.
طبق توافقات به عمل آمده، تا افق ۲۰۳۰ایران باید نسبت به ترسیب کربن به میزان ۵تا ۱۵میلیون اقدام کند که این مهم برای کشورمان اهمیت ویژه ای دارد. در کشورمان اجرای این طرح میتواند زمینه ساز شکوفایی اقتصادی در ابعاد مختلف شود و علاوه بر این، فواید متعددی به دنبال خواهد داشت که مهمترین اثر آن تغییر زیستبوم کشور از جمله پیشگیری از هدر رفت سالانه ۲.۵میلیارد مترمکعب آب و جلوگیری از ایجاد ۱۵۰میلیون تن گردوغبار آنهاست.
حتی پیشبینی میشود تا ۳ درجه سانتیگراد هوای مناطق جنوبی کشور خنک تر شود و حدود ۳۰ درصد رطوبت افزایش پیدا کند و جنگل های کشور نیز ۲.۵ میلیون هکتار افزایش یابد.
طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت در راستای حفظ، احیا، توسعه و استفاده پایدار از منابع زیستی در ایران در حال اجراست و میتواند به عنوان بخشی از طرح بزرگ مقیاس «یک کمربند یک جاده» در نظر گرفته شود. این طرح میتواند با هدف پیوند اکولوژیک کشورهای منطقه از چین گرفته تا کشورهای آسیای میانه و غرب آسیا مد نظر قرار گیرد.
جزئیات طرح
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و سخنگوی این سازمان در گفتگو با «اطلاعات» درباره جزئیات طرح کاشت یک میلیارد درخت می گوید: بر اساس برنامه ریزی ها، قرار است طی ۴ سال یک میلیارد درخت در اشکال و مناطق مختلف کاشته شود.
کامران پورمقدم با بیان اینکه رویکرد این طرح بزرگ مشارکت مردمی است و پس از مطالعات و نشست های کارشناسی ظرفیت کاشت درخت در ۴ میلیون هکتار شناسایی شد، می افزاید: قرار شده است سالانه ۲۵۰ میلیون اصله نهال تولید و کاشته شود. در سال اول یعنی ۱۴۰۱ تولید نهال آغاز شد و عملا کاشت از سال بعد انجام شد ؛ در نهایت شهریور سال ۱۴۰۶ یک میلیارد درخت به مجموع درخت ها و جنگل های کشور اضافه خواهد شد.
وی می گوید: تامین اعتبار بخش مهمی از این طرح است که مقداری از آن با مشارکت مردم و بخشی از سهم مشارکت اجتماعی شرکت ها تامین می شود اما اگر بودجه تولید نهال که سهم زیادی در این طرح دارد تامین می شد امسال سازمان منابع طبیعی طرح را به طور کامل به پایان می رساند ولی محدودیت منابع مالی اجازه این کار را نمی دهد.
سخنگوی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، با ارائه آماری از اقدامات انجام شده تصریح می کند: با همکاری بخش دولتی و خصوصی بیش از ۵۰۰ میلیون نهال تولید که ۴۰۰ میلیون آن تا پایان سال سوم در سطح نزدیک به ۴۰۰ هزار هکتار غرس شد.
این عملیات ۲ برابر کل عملیات اجرایی ۱۰ سال گذشته است و نقش بزرگ مشارکت مردمی را نشان می دهد.
وی درباره دستاوردهای طرح کاشت یک میلیارد درخت برای کشور می گوید: بر اساس مطالعات، هر یک هکتار زمین در صورت تبدیل به فضای جنگلی می تواند ۶۸ تُن گرد و خاک و آلودگی را در خود ترسیب و ۲.۵ تن اکسیژن تولید کند. هر هکتار جنگل هم توان جذب ۵۰۰ تا ۲۰۰۰ مترمکعب آب سالم و تمیز را دارد که نمایانگر اثرات بزرگ محیط زیستی آن است.
به گفته پورمقدم، صنایع چوب و صنایع وابسته به آن ۲۵۰ هزار شاغل دارد در حالی که اکنون از ظرفیت ۱۲ میلیون مترمکعبی صنایع چوب حدود ۵.۵ میلیون مترمکعب مصرف می شود که حاکی از فعالیت با کمتر از ۴۰ درصد ظرفیت اسمی است اما با طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت در بخش زراعت چوب نفس تازه ای به صنایع مرتبط داده خواهد شد. ضمن آن که خود زراعت چوب اشتغال یک تا ۳ نفر در هکتار را به همراه دارد.
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور می افزاید: بنابر مطالعه موسسه تحقیقات جنگل ها اگر ۳۰۰ هزار هکتار زراعت چوب با گونه های سریع الرشد انجام شود تقریبا تمامی نیازهای صنایع چوب کشور تامین می شود. به همین دلیل یک طرح ۱۰ ساله تهیه شده است که بخشی از آن در همین طرح یک میلیارد درخت انجام می شود و مابقی هم در قالب طرح ۱۰ ساله و سالانه ۳۰ هزار هکتار زراعت چوب انجام خواهد شد.
تحقق تکلیف قانون هوای پاک در ۲ سال به جای۱۰ سال
همچنین مدیر جنگل های خارج از شمال سازمان منابع طبیعی می گوید: افزایش سرانه فضای سبز ، یک دستاورد بزرگ دیگر طرح ملی کاشت یک میلیارد درخت است به نحوی که افزایش سرانه فضای سبز بر اساس قانون هوای پاک باید در یک دوره ۱۰ ساله محقق می شد که با اجرای طرح مذکور این مهم طی ۲ سال به میزان ۳ برابر محقق شد و طی آن سرانه فضای سبز ۴۵ متر افزایش یافت که بسیار چشمگیر و فراتر از تکالیف قانونی و بسیار چشمگیر است .
موسوی نژاد می افزاید: یکی از برنامه های این طرح ملی توسعه زراعت چوب هست که در تامین منابع چوب کارخانه ها بسیار حائز اهمیت است.
وی تصریح می کند: در این طرح درختداری را مهمتر از درختکاری دیده ایم، زیرا بحث مراقبت و نگهداری ۳ تا ۵ سال زمان نیاز دارد. درست است که اجرای طرح تا شهریور سال ۱۴۰۶ به طول می انجامد اما تا سال زراعی ۱۴۰۸ یعنی شهریور ۱۴۰۹ به تثبیت نهال و مراقبت و نگهداری نیاز داریم.
مدیر جنگل های خارج از شمال سازمان منابع طبیعی این نکته را هم خاطرنشان
می کند که ۶۵ درصد فعالیت ها در اجرای طرح غرس یک میلیارد نهال به مراقبت و نگهداری اختصاص یافته است، ؛به این معنی که از لحاظ اعتبار و هزینه ۶۵ درصد کار به بخش مراقبت و نگهداری اختصاص می یابد. لذا الان بر اساس واقعیت ها و بضاعت مان جلو می رویم.
به گفته وی، رنکینگ ایران از باب انتشار گازهای گلخانه ای در جایگاه ششم دنیاست و در توافقنامه پاریس مقرر شد ایران در صورت ادامه تحریم ۵ و با برداشتن تحریم ها ۱۵ میلیون تن ترسیب کربن انجام دهد؛این در حالی است که با اجرای طرح کاشت یک میلیارد درخت، ایران به طور داوطلبانه
۱۰ برابر مقدار مشخص شده ترسیب کربن انجام خواهد داد.
شما چه نظری دارید؟