به گزارش اظلاعات آنلاین به نقل از رویترز، در جریان نخستین سال بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، سبک مذاکره تند و تیز رئیس جمهوری آمریکا، از تعرفهها گرفته تا درگیریهای مسلحانه، امتیازهایی را برای او به ارمغان آورد. اما در مورد ایران، همان دیپلماسی قهری، که با تهدیدهای عمومی، توهینها و اولتیماتومها مشخص میشود، به نظر میرسد به بنبست رسیده و ممکن است تلاشهای خود او را برای پایان دادن به جنگی که اقتصاد جهانی را متزلزل کرده است، تضعیف کند.
با به بنبست رسیدن دو طرف، ترامپ ناامیدی فزایندهای را از بحران ۱۱ هفتهای نشان داده است، اما تمایل کمی برای نرم کردن رویکرد دیپلماتیک تند خود نسبت به رهبران ایران دارد. این امر نویدبخش یک توافق سریع از طریق مذاکره نیست و این نگرانی را ایجاد میکند که بنبست فعلی - و شوک بیسابقه آن به منابع انرژی جهان - میتواند به شکل نامحدود با دورههای متناوب ریسکپذیری ادامه یابد.
گرچه ایران اساساً تنگه حیاتی هرمز را در کنترل خود نگه داشته و به آن ارزشی چشمگیر داده، ترامپ همچنان به یک راهکار دیپلماتیک که با خواستههای حداکثری، پیشبینیناپذیر بودن، سیگنالهای متناقض و زبان تند مشخص میشود، ادامه داده است. تحلیلگران میگویند حتی مهمتر از آن، اصرار ترامپ بر خروج از درگیری و نمایش آن به عنوان یک پیروزی مطلق برای آمریکاست - حتی اگر این با واقعیت میدانی هماهنگ نباشد - در حالی که ایرانیها باید شکست کامل را بپذیرند، که بعید است این کار را انجام دهند.
راب مالی، مذاکرهکننده سابق ایران در دولتهای اوباما و بایدن، گفت: این امر ناگزیر مانع رسیدن به یک توافق معقول میشود، زیرا هیچ دولتی، نه فقط ایران، نمیتواند تسلیم شدن خود را بپذیرد. بنبست مداوم با ایران در حالی رخ میدهد که ترامپ با فشارهای داخلی به دلیل قیمت بالای بنزین در ایالات متحده و میزان پایین محبوبیت خود پس از آغاز جنگی منفور پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر مواجه است. حزب جمهوریخواه او برای حفظ کنترل کنگره تلاش میکند.
اولیویا ولز، سخنگوی کاخ سفید، از رویکرد دیپلماتیک ترامپ بر اساس آنچه او «سابقه اثباتشدهای از دستیابی به توافقهای خوب» خواند، دفاع کرد و اصرار داشت که ایرانیها «ناامیدی» فزایندهای برای دستیابی به توافق نشان میدهند. او گفت: رئیسجمهور ترامپ یک مذاکرهکننده ماهر است که همیشه لحن درست را تعیین میکند.
تهدید آخرالزمانی
ترسناکترین سخنان او ماه گذشته زمانی مطرح شد که در یک پست در رسانههای اجتماعی تهدید کرد اگر ایران به توافق نرسد، تمدن آن را نابود خواهد کرد - پیامی که مقامات دولت به وال استریت ژورنال گفتند بداهه بوده و به عنوان بخشی از یک راهبرد امنیت ملی بررسی نشده است.
ترامپ در نهایت عقبنشینی و با آتشبس موافقت کرد. اما از زمان تهدید توهینآمیز او در روز یکشنبه عید پاک مبنی بر تخریب پلها و شبکه برق ایران، او این هشدار را تکرار کرده است، از جمله خطاب به خبرنگارانی که روز جمعه در هواپیمای ویژه رئیس جمهوری از چین بازمیگشتند.
هفته گذشته، ترامپ به خبرنگاران گفت که اگر «یک درخشش بزرگ از ایران» ببینند، متوجه میشوند که آتشبس فعلی از بین رفته است، که برخی آن را تهدید به استقرار سلاحهای هستهای تفسیر کردهاند، چیزی که او اصرار داشته هرگز انجام نخواهد داد.
ترامپ برخی از تندترین سخنان خود را برای رهبران ایران نگه داشته و آنها را «دیوانه» و «اراذل» نامیده است و تهران با کارزار گسترده خود که او را با میمهای گرافیکی و پستهای رسانههای اجتماعی مورد تمسخر قرار میدهد، به این سخنان پاسخ داده است.
ترامپ بارها اصرار داشته که ایران با وجود شواهد خلاف آن، کاملاً خرد شده است، گفته است که آنها «التماس» توافق میکنند - ایرانیها انکار میکنند - در حالی که بین درخواست «تسلیم بیقید و شرط» و درخواست برای حل و فصل از طریق مذاکره در نوسان هستند. با این حال، ایرانیها این را به عنوان یک پیروزی مطرح کردهاند که به سادگی از حمله نظامی جان سالم به در برده و نشان دادهاند میتوانند هزینه اقتصادی بزرگی را تحمیل کنند.
به گفته دو منبع آگاه که نخواستند نامشان فاش شود، هیچ تلاشی در داخل کاخ سفید برای متقاعد کردن ترامپ به خویشتنداری بیشتر در پیامرسانی در مورد ایران انجام نشده است. در حالی که نظرسنجیها نشان میدهد جنبش MAGA عمدتاً کنار او ایستاده، برخی چهرههای برجسته که در گذشته از ترامپ حمایت کردهاند، علیه جنگ حرف زده و منتقد شدید تهدیدهای تهاجمی او بودهاند.
رسانههای اجتماعی پس از نیمهشب
برخی از تندترین اظهارات ترامپ، که اغلب پس از نیمهشب در پلتفرم تروث سوشال او بیان میشد، در مقاطع حساسی مانند ماه گذشته رخ داده است، زمانی که ناگهان محاصره بنادر ایران را اعلام کرد و اندکی بعد آتشبس شکننده فعلی را به خطر انداخت. روز دوشنبه، ترامپ آخرین پیشنهاد صلح مقامات ایرانی را به عنوان «زباله» رد کرد.
دنیس راس، مشاور ارشد سابق خاورمیانه در دولتهای دموکرات و جمهوریخواه، گفت: «نداشتن صبر راهبردی و تناقض در سخنان رئیس جمهوری، هر پیامی را که او میخواهد ارسال کند، تضعیف میکند.» در طول سفر ترامپ به پکن، او عمدتاً از حملات لفظی شدید علیه ایران خودداری کرد، در حالی که مشغول روابط مهم با چین، متحد و مشتری نفت تهران، بود.
اما برخی تحلیلگران اظهار داشتند که اگر ترامپ برای یافتن راه حل این درگیری جدی است، بهتر است برای همیشه لحن خود را ملایمتر کند. سعید خطیبزاده، معاون وزیر امور خارجه ایران، ماه گذشته در جریان سفر به ترکیه به خبرنگاران گفت: «او زیاد حرف میزند.»
ترامپ - یک توسعهدهنده سابق املاک و مستغلات در نیویورک که خود را معاملهگری ماهر معرفی میکند - مدتهاست اصرار دارد پیشبینیناپذیر بودن یک تاکتیک مذاکره با هدف بیتعادل نگه داشتن مخالفان است.
این رویکرد به او کمک کرده در برخی موارد، زمانی که دنبال توافقات تعرفهای با شرکای تجاری بوده، امتیازهایی کسب کند، گرچه اغلب به کمتر از خواستههای اولیه خود رضایت داده است. در برخی درگیریها، مانند عملیات نظامی سریع آمریکا علیه ونزوئلا که منجر به دستگیری رهبر آن شد و مذاکرات سال گذشته که آتشبس در جنگ غزه را تضمین کرد، تاکتیکهای فشار او نتیجه داده است.
تحلیلگران میگویند ترامپ - که با وعده دور نگه داشتن ایالات متحده از جنگهای خارجی در مبارزات انتخاباتی شرکت کرده بود - میخواهد در مورد ایرانیها خطرناک به نظر برسد تا آنها را به تسلیم شدن در مورد برنامه هستهای و سایر مسائلشان ترغیب کند. اما مقامهای سابق آمریکایی که با ایران مذاکره کردهاند میگویند این امر به ویژه با توجه به تثبیت نهادهای روحانی و نظامی و افتخار این کشور به تاریخ طولانی خود، بعید است مؤثر باشد.
در واقع، تهدیدهای ترامپ ممکن است حاکمان جدید ایران را که تندروتر از اسلاف خود تلقی میشوند جسورتر کرده باشد، کسانی که پس از دو حمله ایالات متحده در سال گذشته در حالی که دو طرف هنوز در حال مذاکره بودند، اعتماد کمتری به او دارند.
نیت سوانسون، مقام سابق وزارت امور خارجه که تا ماه ژوئیه در تیم مذاکرهکننده ایران خدمت میکرد، گفت: این تصور غلط وجود داشته که اگر به اندازه کافی به ایران فشار بیاورید آنها تسلیم میشوند، اما این روشی نیست که با ایران کار کند.
باربارا لیف، فرستاده سابق خاورمیانه در زمان جو بایدن، گفت که علاوه بر لفاظیهای رئیس جمهوری، کارزار او در مورد ایران با «یک فرض مبهم مبنی بر اینکه ایران یک مشکل شبیه ونزوئلا برای حل و فصل است (و) سوء تفاهم کلی از انعطافپذیری ذاتی رژیم» مواجه شده است.
و برخی کارشناسان معتقدند رویکرد ترامپ، که به گفته او در درجه اول با هدف اطمینان از عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای است، میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. تحلیلگران میگویند، کارزار نظامی آمریکا همراه با دیپلماسی قهری ترامپ ممکن است احتمال تلاش ایران برای توسعه نهایی بمب هستهای را افزایش دهد تا بتواند مانند کره شمالی با سلاح هستهای از خود محافظت کند.
ایران مدتهاست بر حق خود برای غنیسازی اورانیوم اصرار دارد، اما میگوید این کار فقط برای اهداف صلحآمیز است. به نظر میرسد ترامپ و ایرانیها با ساعتهای متفاوتی کار میکنند - رئیس جمهوری عجول معمولاً خواهان یک توافق سریع است تا بتواند به کار خود ادامه دهد، در حالی که هیئتهای ایرانی سابقه طولانی کردن مذاکرات را دارند.
عبدالخالق عبدالله، استاد دانشگاه در امارات متحده عربی، گفت که رئیس جمهور میتواند لحن خود را ملایمتر کند، اما سرسختی ایران بیشتر از «تهدیدها و اظهارات گزاف» ترامپ، مقصر بنبست فعلی است.
تریتا پارسی، معاون اجرایی موسسه کوئینسی برای کشورداری مسئولانه در واشنگتن، گفت رهبران تهران ممکن است رویکرد نامنظم ترامپ را نشانهای از ناامیدی تفسیر کنند و معتقدند میتوانند منتظر بمانند تا او از قدرت کنار برود. او گفت: از برخی جهات، ترامپ مستقیماً به نفع آنها عمل میکند.