حقوقدانان تاکید میکنند رانندگی بدون گواهینامه بانوان سبب شکلگیری نوعی از «جرائم پنهان» در جامعه میشود
نابسامانی و ارتکاب مجموعهای از تخلفات رانندگی توسط موتورسواران، سالهاست در صدر معضلات ترافیکی کلانشهرهای کشورمان قرار دارد و بر همین اساس نام این دسته کاربران وسایل نقلیه در صدر فهرست جانباختگان حوادث رانندگی قرار دارد؛ اما این همه ماجرا نیست و با اضافه شدن بانوان موتورسوار بدون گواهینامه به جمع آقایان موتورسوار، پرونده موتور سواران پیچیده تر شد.
تردد بی ضابطه توام با رفتارهای ترافیکی مخاطره آمیز موتورسواران همواره مورد انتقاد مردم و مسئولان بوده که تاکنون طرحهای بسیاری برای رفع این معضل اجرا شده است.
توقیف ساعتی و روزانه وسیله نقلیه موتورسواران ، گماردن چند ساعته متخلفان در سر چهارراهها و معابر با هدف آشنایی با قوانین و همچنین انتقال موتورسیکلت متخلفان به پارکینگ از جمله طرح هایی بوده است که پلیس طی چند دهه گذشته با هدف تنبیه موتورسوران متخلف و جلوگیری از تکرار تخلف، اجرا کرده است اما بنا به دلایل فراوان مجموع این اقدامات هم نتوانسته تردد موتورسواران را سروسامان دهد.
اما معضل جدیدی که در پرونده قطور نابسامانی تردد موتورسوران طی ماههای گذشته بروز و ظهور یافته ، موتورسواری بانوان بدون گواهینامه است که بر اساس مفاهیم و تعاریف حقوقی کنونی،انجام این کار نه یک تخلف،بلکه ارتکاب جرم محسوب میشود.
طی ماههای گذشته بحث صدور گواهینامه موتورسواری بانوان به دفعات مطرح و حتی از سوی مسئولان دولتی ذیربط،بدون منع قانونی و مجاز اعلام شده است؛ اما گویا قرار نیست این قائله فیصله پیدا کند و کماکان باید شاهد کشمکش وبررسی روند رو به رشد تصادفات موتورسیکلت سواران نشان میدهد همین بی توجهیها سبب افزایش روزافزون حوادث رانندگی مرگبار موتورسوران میشود به نحوی که متاسفانه چندی قبل مرگ نخستین بانوی موتورسوار در اصفهان به ثبت رسید.
تردد آسان اما پرمخاطره
تردد آسان و کم هزینه با موتورسیکلتدر کلانشهرها سبب شده است که شمار زیادی از بانوان هم برای تسهیل رفتوآمدهای شهری و حتی فعالیتهای شغلی به استفاده از موتورسیکلت روی آورند اما مشکل از آنجا آغاز میشود که به رغم وعدههای مسئولان ذیربط ،تاکنون هیچ اقدامی برای تشکیل کلاسهای آموزش موتورسواری و صدور گواهینامه برای بانوان انجام نشده است.
در چنین شرایطی این بانوان هم بدون شرکت در کلاسهای آموزش و اخذ گواهینامه، پشت فرمان این وسیله نقلیه خطرناک مینشینند که کوچکترین خطا و تخلف ناشی از نداشت مهارت کافی، میتواند به قیمت جان موتورسوار و حتی دیگران بیانجامد.
سهم بالای موتورسیکلت در تخلفات
و حوادث رانندگی
در کنار تردد گسترده موتورسواران در معابر شهری، سهم این وسیله نقلیه در تخلفات و حوادث رانندگی هم افزایش یافته است. کارشناسان معتقدند رعایت نکردن مقرراتی مانند استفاده نکردن از کلاه ایمنی، حرکت در خلاف جهت، عبور از چراغ قرمز، سرعت غیرمجاز و تردد میان خودروها، از مهمترین عوامل وقوع تصادفات مرگبار برای موتورسواران محسوب میشود؛ حوادثی که در بسیاری موارد به دلیل آسیبهای شدید سر، به مرگ یا معلولیت منجر میشود.
سردار حسن مؤمنی جانشین پلیس راهور در این باره با بیان این که موتورسیکلتسواران جزو کاربران آسیبپذیر درترافیک هستند گفت: از دهه ۸۰به بعد شاهد افزایش ناگهانی و چشمگیر تعداد موتورسیکلتها هستیم و ۲۳تا ۲۵درصد مرگهای ناشی از تصادفات مربوط به راکبان موتورسیکلت است که آمار بسیار نگرانکنندهای محسوب میشود .
همچنین سرهنگ رابعه جوانبخت رئیس مرکز جامع برخط پلیس راهور تهران بزرگ با اشاره به آمار تصادفات منجر به مرگ موتورسواران پایتخت در بزرگراهها بر اساس محل وقوع حوادث گفت: ۵۴درصد حوادث رانندگی منجر به مرگ موتورسواران در بزرگراهها، ۴۰درصد در خیابانهای اصلی و ۶درصد در سایر معابراتفاق افتاده است؛ موتورسواران وقتی در معبر بزرگراهی با سرعت غیر مجاز تردد میکنند، بسیار خطر آفرینند که معمولا با واژگونی همراه میشود و جایگاه نخست را در تصادفات منجر به مرگ به خود اختصاص میدهد.
افزایش موتورسواری در فصل گرم سال
از سوی دیگر رئیس پلیس ترافیک شهری راهور فراجا با اشاره به افزایش تردد موتورسیکلتها همزمان با آغاز فصل گرما و افزایش سفرهای شهری، بر ضرورت توسعه آموزش و فرهنگسازی استفاده از کلاه ایمنی برای کاهش تلفات و مصدومان حوادث رانندگی تأکید کرد.
سرهنگ داوود شکیبایی اظهار داشت: آمارها نشان میدهد کاربران آسیبپذیر ترافیکی، به ویژه راکبان موتورسیکلت، ترکنشینان و عابران پیاده، بیشترین سهم را در تصادفات منجر به مرگ و جرح درونشهری دارند و در میان این حوادث، ضربات وارد شده به سر از اصلیترین عوامل مرگ و مصدومیتهای شدید به شمار میآید.
وی ادامه داد: در بسیاری از حوادث رانندگی، شدت حادثه به گونهای نیست که به تنهایی منجر به مرگ شود، اما برخورد سر موتورسوار با سطح زمین یا اجسام سخت، جان افراد را میگیرد؛ در حالی که استفاده از کلاه ایمنی استاندارد میتواند به میزان قابل توجهی از آسیبهای جبرانناپذیر جلوگیری کند و نقش مؤثری در حفظ جان راکب و حتی ترکنشین موتورسیکلت داشته باشد.
رئیس پلیس ترافیک شهری راهور فراجا با تأکید بر اهمیت آموزش و فرهنگسازی مستمر در حوزه ایمنی ترافیک، گفت: اطلاعرسانی گسترده و هدفمند درباره ضرورت استفاده از کلاه ایمنی، یکی از مهمترین راهکارهای کاهش جانباختگان رانندگی در حوزه شهری است و میتواند تأثیر مستقیمی بر کاهش آمار جانباختگان و مصدومان حوادث رانندگی داشته باشد.
شکیبایی تصریح کرد: خانوادهها هم در این زمینه نقش بسیار مهمی بر عهده دارند و لازم است استفاده از کلاه ایمنی را بهعنوان یک ضرورت و رفتار ایمن به فرزندان خود آموزش دهند تا رعایت این موضوع به یک فرهنگ عمومی در جامعه تبدیل شود.
رئیس پلیس ترافیک شهری راهور فراجا با اشاره به ظرفیت بسترهای آموزشی مجازی تصریح کرد: با توجه به فراهم بودن بسترهای آموزشی در فضای مجازی و سامانههایی مانند «شاد»، میتوان با همکاری دستگاههای آموزشی و فرهنگی، آموزشهای مرتبط با ایمنی ترافیک و ضرورت استفاده از کلاه ایمنی را در قالب پیامهای آموزشی و هشدارهای ترافیکی به دانشآموزان و خانوادهها منتقل کرد تا از این طریق گامی مؤثر در کاهش تلفات موتورسواران برداشته شود.
ارتکاب جرم پنهان
به اعتقاد حقوقدانان ،رانندگی بدون گواهینامه برای بانوان یا آقایان نه یک تخلف ،بلکه جرم محسوب میشود و قانونگذار برای آن مجازات تعیین کرده است.
بر اساس ماده ۷۲۳ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات چنانچه فردی بدون گواهینامه اقدام به رانندگی کند برای مرتبه نخست به ۳ ماه حبس تعزیری و یا جزای نقدی ۳۳ میلیون ریال محکوم میشود و برای مرتبه بعدی به ۲ تا ۶ ماه حبس محکوم خواهد شد.
در این میان حقوقدانان همچنین بر این موضوع تاکید میکنند که رانندگی بدون گواهینامه بانوان سبب شکلگیری نوعی از «جرائم پنهان» در جامعه و سبب میشود آمار واقعی حوادث مرتبط با این گروه از چرخه رسمی ثبت و اعلام خارج شود.
دکتر پیمان حاج محمود عطار حقوقدان در گفتگو با «اطلاعات» با اشاره به افزایش استفاده بانوان از موتورسیکلت در کلانشهرها اظهار داشت: در حقوق جزای عمومی، بخشی از جرائم در قالب جرائم آشکار و بخشی هم در قالب جرائم پنهان یا سیاه شناخته میشوند. جرائمی که در جامعه رخ میدهند اما به دلایل مختلف در آمارهای رسمی نمایان نمیشوند و گاه حتی امکان پیگیری حقوقی و قضایی آنها هم فراهم نیست.
وی افزود: موتورسواری بانوان را میتوان در زمره همین جرائم پنهان دانست؛ زیرا در قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی، سازوکار مشخص و شفافی برای صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان پیشبینی نشده و همین مسأله سبب شده است استفاده بانوان از موتورسیکلت در عمل با خلأ قانونی و محدودیت اجرایی مواجه شود.
این حقوقدان ادامه داد: بسیاری از بانوان به دلیل شرایط اجتماعی و اقتصادی، ترافیک سنگین کلانشهرها، هزینه بالای خودرو و حملونقل عمومی و ضرورت رفتوآمدهای روزمره ناگزیر به استفاده از موتورسیکلت شدهاند، بنابراین با پدیدهای مواجهیم که ریشه در نیاز واقعی جامعه دارد و نمیتوان آن را صرفاً از منظر برخورد سلبی و انتظامی تحلیل کرد.
حاج محمود عطار تأکید کرد: زمانی که طیف گستردهای از زنان جامعه به استفاده از موتورسیکلت روی آوردهاند و این وسیله به ابزاری برای تسهیل رفتوآمد، اشتغال و خدماترسانی آنان بدل شده، ضروری است سیاستگذاران و مراجع قانونگذاری با نگاهی واقعبینانه نسبت به اصلاح مقررات اقدام کنند.
این کارشناس حقوقی با اشاره به اظهارات برخی مسئولان راهور مبنی بر نبود منع صریح قانونی برای موتورسیکلتسواری بانوان میگوید: اگر واقعاً منع قانونی مشخصی وجود ندارد، لازم است دستورالعملها، بخشنامهها و سازوکارهای اجرایی لازم برای صدور گواهینامه بانوان نیز
تدوین و ابلاغ شود تا این بخش از جامعه بتواند در چهارچوب قانون از حقوق اجتماعی خود بهرهمند شود.
حاج محمود عطار تصریح کرد: ساماندهی موتورسواری قانونی بانوان نه فقط میتواند ارتکاب این جرم را از میان ببرد، بلکه امکان آموزش رسمی، نظارت ایمنی، استفاده از تجهیزات استاندارد از جمله کلاه ایمنی و در نهایت کاهش آمار تلفات و مصدومان حوادث رانندگی را نیز فراهم خواهد کرد.
شما چه نظری دارید؟