به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از عرب نیوز، بسنت هفته گذشته در نشست گروه ۲۰ در کارولینای شمالی گفت: «نفت از طریق خطوط لوله در سراسر زمین منتقل خواهد شد. ظرف دو سال، تنگه هرمز به یک تکه آب بیارزش تبدیل خواهد شد.» روز جمعه، ترامپ خوشبینی بسنت را تکرار کرد. او به خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «خطوط لوله نفت زیادی در خاورمیانه در حال ساخت است.»
ترامپ همچنین از گزارشهایی مبنی بر اینکه کاروانهایی متشکل از هزاران کامیون روزانه نفت را از طریق جاده بیش از ۱۵۰۰ کیلومتر از جنوب عراق به بندر بانیاس در مدیترانه سوریه حمل میکنند، استقبال کرد. این درست است که برخی خطوط لولهای که قبل از جنگ فعلی وجود داشتند، اکنون با ظرفیت کامل در حال کار هستند و برنامههایی برای ساخت چندین خط لوله دیگر در منطقه در حال تدوین است.
اما تحلیلگران در مورد اینکه آیا چنین شبکههایی میتوانند به موقع به بهرهبرداری برسند تا تأثیری بر بحران فعلی داشته باشند، اینکه آیا ظرفیت چنین خطوط لولهای میتواند با ظرفیت ناوگان نفتکشها برابری کند، و حتی اینکه آیا شرکتهای نفتی که در حال حاضر در حال بررسی سرمایهگذاری در آنها هستند، در صورت آزاد شدن دوباره تنگه هرمز قبل از شروع کار، از آن خارج خواهند شد، ابراز تردید میکنند.
ریچارد برنز، تحلیلگر انرژی و یکی از بنیانگذاران و مدیر اجرایی تحلیلگران اطلاعات بازار Energy Aspects، به عرب نیوز گفت: «من فکر میکنم این ایده که تنگه دیگر اهمیتی نخواهد داشت یا بیارزش خواهد شد، صرفاً لفاظی است. پروژههای خط لولهای وجود دارند که میتوانند ظرفیت بیشتری را فراهم کنند که از تنگه هرمز اجتناب میکند، به خصوص برای نفت خام. بسیاری از این پروژهها هنوز در مرحله برنامهریزی هستند. اما حتی اگر همه این پروژهها اجرا شوند، از دیدگاه صرفاً جریان انرژی، واقعبینانه نیست که فکر کنیم تنگه اهمیتی نخواهد داشت، چه رسد به سایر انواع کالاهایی که از آن آبراه عبور میکنند.
برنز گفت، حمل و نقل نفت از طریق جاده نیز راه حل بلندمدتی نیست: «ما شاهد استفاده بسیار گسترده از کامیونها، عمدتاً برای نفت کوره عراق و مقداری نفت خام از طریق سوریه، بودهایم. اما این یک جایگزین بسیار گران برای خطوط لوله است. بسیار ناکارآمدتر است، کندتر است، برای هر بشکهای که جابجا میکنید هزینه بسیار بیشتری دارد و شما با ظرفیت و تعداد کامیونهایی که دارید محدود میشوید. بنابراین این راهی برای کار در شرایط بحرانی است، اما گزینه مطلوب بلندمدتی نیست. همچنین میتوانید راهآهن را به عنوان یک گزینه در نظر بگیرید - فکر میکنم ایران در حال حاضر به دلیل محاصره ایالات متحده در حال بررسی این موضوع است - اما اینها راه حلهایی هستند که یک تولیدکننده با مشکلات واقعی روبرو میشود. آنها مطلوب یا ترجیحی نیستند، که همیشه تانکرهای دریایی یا خطوط لوله خواهند بود.»
رابرت مکنالی، تحلیلگر، اخیراً به NPR گفت که گفتن اینکه تنگه هرمز به زودی بیاهمیت میشود «بسیار اغراقآمیز و رویابافی است». مکنالی، که مدیر ارشد انرژی بینالمللی در شورای امنیت ملی رئیس جمهور جورج دبلیو بوش بود، افزود: «وقتی در مورد جریانهای انرژی صحبت میکنیم، تنگه هرمز مرتبطترین گلوگاه در کره زمین است. حتی اگر تولیدکنندگان منطقهای بتوانند خطوط لوله و گزینههایی برای هدایت جریانها در اطراف هرمز بسازند، سود، و اینکه این کار سودی خواهد داشت، هرمز را بیاهمیت نمیکند.»
در حال حاضر دو خط لوله اصلی تأسیس و عملیاتی وجود دارد، اما هر دو قبل از شروع جنگ در فوریه، با ظرفیت یا نزدیک به ظرفیت خود کار میکردند.
پترولاین، خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی، که از ساحل خلیج فارس تا ترمینال ینبع در دریای سرخ امتداد دارد، در دهه 1980 به عنوان مانعی در برابر جنگ عراق و ایران ساخته شد. این خط لوله قادر به انتقال حداکثر 7 میلیون بشکه در روز نفت خام است که حداکثر 5 میلیون آن برای صادرات در نظر گرفته شده است.
در ماه ژوئیه گزارش شد که پادشاهی در حال بررسی افزایش ظرفیت پترولاین به میزان 2 میلیون بشکه در روز دیگر است.
خط لوله نفت خام 360 کیلومتری ابوظبی، که در سال 2012 ساخته شد و بین میدان نفتی حبشان در خشکی و بندر فجیره در خلیج عمان امتداد دارد، تنها میتواند 1.5 میلیون بشکه در روز نفت را منتقل کند. در ماه مه، شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) اعلام کرد که تلاشهای خود را برای دو برابر کردن ظرفیت این خط لوله تا سال ۲۰۲۷ سرعت میبخشد.
عراق در حال بررسی شبکهای از خطوط لوله دیگر است که در حال مذاکره با کشورهایی از جمله سوریه و اردن است. در جریان سفر علی الزیدی، نخستوزیر عراق، به واشنگتن در ماه ژوئیه، شرکتهای نفتی آمریکایی از جمله شورون مجموعهای از تفاهمنامهها را در رابطه با برنامههایی برای احیای یک خط لوله نفتی ۷۴ ساله به طول ۸۵۰ کیلومتر که در سال ۱۹۵۲ ساخته شده و از کرکوک در شمال عراق به بندر بانیاس سوریه امتداد دارد، امضا کردند.
این خط لوله که قادر به انتقال حدود ۳۰۰۰۰۰ بشکه در روز بود، در سال ۱۹۸۲ به دلیل تنشهای بین سوریه و عراق تعطیل شد. این خط لوله در سال ۲۰۰۰ برای مدت کوتاهی بازگشایی شد، اما در سال ۲۰۰۳ قربانی جنگ دیگری شد و در جریان حمله به عراق به رهبری ایالات متحده، در اثر حملات هوایی ایالات متحده آسیب دید.
موفقیت پروژه خط لوله کرکوک-بانیاس همچنین تا حد زیادی به بهبود روابط بین بغداد و دولت منطقهای کردستان در اربیل بستگی دارد. از سال ۱۹۷۶، عراق بخشی از نفت خود را که ۹۷۰ کیلومتر از طریق ترکیه از طریق خشکی به مدیترانه صادر کرده است. خطوط لوله دوقلوی کرکوک-جیحان ظرفیتی حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز دارند، اما این خط لوله نیز بارها به دلیل درگیریهای منطقه به خطر افتاده است.
قرار بود توافق عملیاتی چند دههای بین دو کشور در پایان این ماه منقضی شود، اما در اول آگوست، آنکارا و بغداد تمدید یک ساله را امضا کردند و اعلام کردند که کار بر روی یک توافق بلندمدت جدید برای استفاده از این خط لوله در حال انجام است. در حال حاضر، خط لوله کرکوک-جیحان با حدود ۵۰ درصد از ظرفیت خود در حال فعالیت است، اما آنکارا در حال مذاکره با بغداد برای گسترش آن به میادین نفتی جنوب عراق است.
سال گذشته، کار بر روی یک خط لوله جدید ۱۷۰۰ کیلومتری از میادین نفتی جنوب عراق در اطراف بصره به بندر عقبه اردن در دریای سرخ آغاز شد. پس از تکمیل، پروژه خط لوله نفت بصره-عقبه تا ۲.۵ میلیون بشکه در روز نفت خام را منتقل خواهد کرد.
همچنین صحبتهایی در مورد بازگشایی یک خط لوله نفتی تاریخی عراق مطرح شده است. خط لوله کرکوک-طرابلس که نفت را بیش از ۹۲۸ کیلومتر از طریق سوریه به بندر لبنان منتقل میکرد، در اوایل دهه ۱۹۳۰ ساخته شد. این خط لوله از سال ۱۹۸۴ متوقف شده است.
اما حتی اگر تمام نفت و گاز تولید شده در خلیج فارس مسیرهایی برای ورود به بازار پیدا کنند که تنگه هرمز را دور بزنند، انرژی تنها کالایی نیست که به خلیج فارس وارد و از آن خارج میشود.
طبق بررسی حمل و نقل دریایی در سال ۲۰۲۵ که توسط سازمان تجارت و توسعه سازمان ملل انجام شده است، بیش از ۳۰ میلیون کانتینر TEU (معادل ۲۰ فوت) از تنگه هرمز به مقصد بنادری مانند جبل علی دبی عبور و مرور کردهاند.
به عنوان مثال، در ژوئن ۲۰۲۵، از میانگین ۱۴۴ کشتی که روزانه از این تنگه عبور میکنند، ۴۸ کشتی نفتکش بودند، اما ۲۴ کشتی کانتینری بودند که همه چیز را از آیفون، پوشاک و تجهیزات تولیدی گرفته تا کالاهای سفید، مبلمان و خودرو حمل میکردند.
در همین حال، ۱۸ کشتی فلهبر حامل محمولههای غیربستهبندی شده مانند غلات، آلومینیوم، متانول و کود بودند - که صادرات مهمی از کشورهای تولیدکننده نفت خلیج فارس است.